قیمت سیمان امروز ۱۱ شهریور؛ بازار یخ زد اما خطر گرانی از پشت کارخانه‌ها نزدیک می‌شود

طبق تازه‌ترین نرخ‌های اعلام‌شده برای بازار عمده، قیمت چهار محصول شاخص امروز به شرح زیر است:

گزارش بازار امروز نیز تأکید دارد سیمان هنوز وارد موج تازه و گسترده افزایش قیمت نشده است.

در میان این چهار محصول، سیمان صوفیان گران‌ترین نرخ را دارد و فاصله آن با سیمان تهران حدود ۳۶ هزار تومان است؛ یعنی صوفیان نزدیک به ۱۴ درصد بالاتر قیمت‌گذاری شده است.

البته چنین اختلافی الزاماً به معنای گران‌فروشی یک کارخانه نیست. فاصله کارخانه تا بازار مقصد، نرخ حمل، حجم عرضه، موجودی انبار و شرایط محلی تقاضا از عواملی هستند که می‌توانند قیمت یک برند را با برند دیگر متفاوت کنند.

اتفاق عجیب بازار؛ قیمت‌ها بیش از یک ماه تکان نخورده‌اند

نکته مهم‌تر از ثبات روزانه، مدت این ثبات است.

داده‌های منتشرشده در ابتدای شهریور نشان می‌داد همین چهار محصول در اول مرداد ۱۴۰۵ نیز دقیقاً با نرخ‌های ۲۵۳، ۲۸۹، ۲۵۷ و ۲۵۵ هزار تومان معامله می‌شدند. در ۲۵ مرداد هم همان اعداد تکرار شدند و در روزهای ابتدایی شهریور نیز تغییری ثبت نشد.

حتی گزارش هفتم مرداد نیز سیمان تهران را ۲۵۳ هزار، صوفیان را ۲۸۹ هزار، ساوه را ۲۵۷ هزار و آبیک را ۲۵۵ هزار تومان اعلام کرده بود.

بنابراین در این سری از قیمت‌های عمده، بازار عملاً بیش از یک ماه درجا زده است.

این موضوع در شرایط تورمی اقتصاد ایران اتفاق قابل‌توجهی است؛ به‌خصوص برای کالایی مانند سیمان که تولید آن به‌شدت به انرژی وابسته است.

اما آیا این سکون به معنای آن است که خطر افزایش قیمت تمام شده؟ پاسخ کوتاه این است: نه.

کارخانه‌های سیمان هنوز با برق مشکل دارند

مهم‌ترین ریسک صنعت سیمان همچنان انرژی است.

علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان، خردادماه هشدار داده بود که محدودیت برق می‌تواند بخش قابل‌توجهی از ظرفیت تولید را از مدار خارج کند. طبق توضیحات او، نیاز متوسط صنعت سیمان حدود ۱۵۶۰ مگاوات است؛ اما در مقطعی فقط حدود هزار مگاوات تأمین می‌شد و برنامه محدودیت‌ها می‌توانست برق قابل استفاده کارخانه‌ها را تا حدود ۴۰۰ مگاوات پایین بیاورد.

اوضاع در مرداد نیز آسان نبود.

گزارش‌های منتشرشده در ابتدای شهریور به نقل از دبیر انجمن سیمان حاکی از آن بود که در بخشی از مرداد حدود ۷۰ درصد کوره‌های سیمان کشور به دلیل محدودیت برق از مدار خارج شده بودند. وضعیت در پایان ماه بهتر شد، اما همچنان حدود ۳۰ درصد کوره‌ها متوقف گزارش می‌شدند.

این یعنی ثبات فعلی قیمت‌ها در شرایطی اتفاق افتاده که بخشی از صنعت هنوز با ظرفیت کامل تولید نمی‌کند.

چرا خاموش شدن کوره سیمان مسئله کوچکی نیست؟

تولید سیمان مانند یک خط مونتاژ ساده نیست که هر زمان برق قطع شد دستگاه خاموش شود و چند ساعت بعد دقیقاً از همان نقطه کار ادامه پیدا کند.

بخش کلیدی تولید سیمان، کوره تولید کلینکر است و این کوره‌ها برای کار اقتصادی نیاز به فعالیت پیوسته دارند. دبیر انجمن سیمان پیش‌تر گفته بود حدود ۶۵ درصد دیماند برق کارخانه در فرآیند کوره و تبدیل مواد اولیه به کلینکر مصرف می‌شود. قطع طولانی برق باعث کاهش خوراک، سرد شدن تدریجی و در نهایت توقف کوره می‌شود.

راه‌اندازی دوباره نیز زمان و انرژی می‌خواهد و فقط مسئله ساعات از دست‌رفته تولید نیست.

به همین دلیل محدودیت شدید برق می‌تواند ابتدا ذخیره کلینکر کارخانه‌ها را کاهش دهد و سپس با فاصله زمانی روی میزان سیمان قابل عرضه به بازار اثر بگذارد.

همین تأخیر زمانی یکی از دلایلی است که ممکن است بازار امروز آرام باشد، اما فشار تولید چند هفته بعد خودش را نشان دهد.

برق آزاد؛ هزینه‌ای که می‌تواند حاشیه سود کارخانه را بخورد

کارخانه‌های سیمان برای جبران محدودیت شبکه به خرید برق از بورس انرژی نیز روی آورده‌اند.

اما این مسیر ارزان نیست.

الوندیان تیرماه گفته بود هر کیلووات‌ساعت برق در بورس انرژی در مقاطعی از حدود ۹ هزار تا ۲۰ هزار تومان معامله شده و این نوسانات امکان برنامه‌ریزی دقیق هزینه تولید را از کارخانه‌ها گرفته است.

در هفته‌های اخیر البته قیمت برق سبز کاهش یافته و در ابتدای شهریور به حدود ۶۵۰۰ تومان برای هر کیلووات‌ساعت رسیده است. این افت برای صنایع انرژی‌بر از جمله سیمان خبر مثبتی است، اما مشکل اصلی ناترازی و محدودیت شبکه هنوز برطرف نشده است.

یعنی تولیدکننده با یک دوگانه مواجه است: یا برق محدود دریافت کند و تولید را کاهش دهد، یا برای تأمین بخشی از نیاز خود هزینه بالاتری بپردازد.

هر دو مسیر روی بهای تمام‌شده اثر دارند.

پس چرا سیمان هنوز گران نشده است؟

این مهم‌ترین سؤال بازار است.

یکی از پاسخ‌ها را باید در موجودی انبارها و عرضه جست‌وجو کرد. اگر کارخانه‌ها در ماه‌های قبل کلینکر و محصول کافی ذخیره کرده باشند، می‌توانند برای مدتی کاهش تولید جاری را بدون ایجاد کمبود فوری در بازار جبران کنند.

عامل دوم، تقاضای ساخت‌وساز است. صنعت ساختمان ایران در شرایطی قرار ندارد که تقاضای مصرفی نامحدودی برای سیمان ایجاد کند. هر چه پروژه‌های جدید، ساخت مسکن خصوصی و فعالیت عمرانی ضعیف‌تر باشند، قدرت انتقال افزایش هزینه تولید به مصرف‌کننده نیز کمتر می‌شود.

عامل سوم، عرضه از طریق بورس کالاست که بخشی از بازار را شفاف‌تر کرده و در صورت وجود عرضه کافی می‌تواند جلوی جهش هیجانی قیمت را بگیرد.

پس ممکن است کارخانه هزینه بیشتری تحمل کند، اما در بازار کم‌تقاضا نتواند بلافاصله همه این هزینه را روی قیمت محصول منتقل کند.

آیا سیمان صوفیان واقعاً ۳۶ هزار تومان گران‌تر است؟

در مقایسه اعداد امروز، بله؛ اما این ارقام را باید با احتیاط استفاده کرد.

نرخ‌های اعلام‌شده، قیمت‌های عمده هستند و لزوماً با قیمت تحویل یک پاکت سیمان در تمام شهرهای ایران یکسان نیستند. قیمت نهایی در یک پروژه ساختمانی می‌تواند با توجه به فاصله حمل، هزینه تخلیه، تعداد پاکت خریداری‌شده و سود شبکه توزیع متفاوت باشد.

بنابراین کارفرما یا سازنده‌ای که قصد خرید چندصد پاکت سیمان دارد، بهتر است فقط به جدول سراسری اکتفا نکند و قیمت تحویل در محل پروژه را استعلام کند.

برای سیمان، هزینه حمل گاهی به اندازه چند هزار یا حتی چند ده هزار تومان اختلاف در نرخ کارخانه اهمیت پیدا می‌کند.

خطر جهش دوباره قیمت سیمان چقدر جدی است؟

تجربه سال‌های گذشته نشان داده هر زمان محدودیت انرژی به کاهش جدی عرضه تبدیل شده، بازار ظرفیت افزایش سریع قیمت را داشته است.

دبیر انجمن سیمان خرداد امسال حتی هشدار داده بود در دوره‌ای از سال گذشته، محدودیت شدید برق باعث شد قیمت سیمان در بورس کالا به بیش از سه برابر قیمت فروش کارخانه برسد.

البته این اتفاق به معنای تکرار قطعی همان سناریو در شهریور نیست.

شرایط برق در مقایسه با اوج محدودیت‌های مرداد مقداری بهتر شده، قیمت برق سبز نیز کاهش یافته و بازار فعلاً با کمبود فراگیر سیمان مواجه نیست. این عوامل می‌توانند از جهش قیمت جلوگیری کنند.

اما اگر محدودیت انرژی دوباره تشدید شود یا موجودی انبار کارخانه‌ها کاهش پیدا کند، سکون فعلی ممکن است دوام نیاورد.

قیمت سیمان فعلاً آرام است؛ هزینه تولید نه

بازار سیمان در ۱۱ شهریور یک تصویر دوگانه دارد.

در سمت مصرف‌کننده، تقریباً هیچ اتفاق تازه‌ای دیده نمی‌شود. تهران ۲۵۳ هزار تومان است، آبیک ۲۵۵ هزار تومان، ساوه ۲۵۷ هزار تومان و صوفیان ۲۸۹ هزار تومان؛ همان اعدادی که بخش بزرگی از مرداد و شهریور روی تابلو بوده‌اند.

اما در پشت این تابلو، کارخانه‌ها همچنان با برق محدود، هزینه انرژی، حمل‌ونقل و فشار تولید روبه‌رو هستند.

بنابراین فعلاً نمی‌توان از «پایان گرانی سیمان» صحبت کرد؛ دقیق‌تر این است که بگوییم افزایش هزینه‌ها هنوز به موج تازه‌ای در قیمت عمده تبدیل نشده است.

اگر عرضه در هفته‌های آینده در سطح فعلی بماند، احتمال ادامه همین ثبات وجود دارد. اما اگر محدودیت برق دوباره کوره‌ها را متوقف کند، بازار آرام شهریور می‌تواند خیلی سریع چهره متفاوتی پیدا کند.

قیمت سیمان امروز ثابت مانده؛ اما آنچه باید زیر نظر گرفت نه فقط عدد روی پاکت، بلکه برق پشت کوره‌های کارخانه است.