شیر ۱۳۷ هزار تومانی در میادین ۱۰۰ هزار شد؛ تخفیف ۲۷ درصدی برای کالاهای اساسی؟
خرید بعضی کالاهای اساسی در میادین میوه و ترهبار تهران این روزها میتواند دهها هزار تومان ارزانتر از قیمت درجشده روی کالا تمام شود. تازهترین رصد بازار نشان میدهد پنیر یواف ۴۰۰ گرمی با قیمت مصرفکننده حدود ۲۰۲ هزار تومان، در برخی غرف میادین ۱۸۷ هزار تومان و شیر کمچرب بطری که قیمت آن ۱۳۷ هزار تومان اعلام شده، حدود ۱۰۰ هزار تومان عرضه میشود. اختلاف قیمت شیر به حدود ۳۷ هزار تومان یا ۲۷ درصد میرسد، اما تخفیف پنیر فقط ۱۵ هزار تومان یا ۷.۴ درصد است؛ اختلافی که نشان میدهد «ارزانتر بودن میادین» یک درصد ثابت برای همه کالاها نیست و باید هر محصول، وزن و برند را جداگانه مقایسه کرد.
۱۳:۰۷ - ۱۴ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
خبر منتشرشده در ۱۳ شهریور دو مثال مشخص از بازار لبنیات ارائه میکند.
پنیر یواف ۴۰۰ گرمی که قیمت مصرفکننده آن حدود ۲۰۲ هزار تومان اعلام شده، در میادین با قیمت ۱۸۷ هزار تومان عرضه میشود.
یعنی خریدار در هر بسته حدود ۱۵ هزار تومان کمتر پرداخت میکند.
اگر این عدد را به درصد تبدیل کنیم، تخفیف تقریباً ۷.۴ درصد است.
اما در مورد شیر اختلاف بسیار بیشتر است.
شیر کمچرب بطری با قیمت اعلامی ۱۳۷ هزار تومان حدود ۱۰۰ هزار تومان فروخته میشود؛ یعنی ۳۷ هزار تومان اختلاف و نزدیک به ۲۷ درصد کاهش قیمت نسبت به عدد مبنا.
اگر خانوادهای در ماه ۱۰ بطری از همین شیر بخرد، اختلاف قیمت روی کاغذ میتواند به حدود ۳۷۰ هزار تومان در ماه برسد.
برای ۱۰ بسته پنیر نیز صرفهجویی حدود ۱۵۰ هزار تومان خواهد بود.
در نتیجه فقط همین دو قلم، در یک الگوی مصرف فرضی، بیش از نیم میلیون تومان اختلاف ایجاد میکنند.
یک ابهام درباره شیر ۱۳۷ هزار تومانی
اما مقایسه قیمت شیر نیاز به احتیاط بیشتری دارد.
دبیر انجمن صنایع لبنی ایران در خرداد امسال قیمت چهار محصول تنظیمبازاری را اعلام کرده بود. بر اساس آن اعلام، شیر بطری یککیلویی با ۱.۵ درصد چربی ۹۸ هزار تومان و پنیر یواف ۴۰۰ گرمی ۲۰۳ هزار تومان تعیین شده بود.
عدد پنیر تقریباً با ۲۰۲ هزار تومان اعلامشده در گزارش تازه همخوانی دارد.
اما شیر یک تفاوت مهم دارد.
اگر محصول ۱۳۷ هزار تومانی دقیقاً همان شیر بطری یکلیتری ۱.۵ درصد چربی تنظیمبازاری باشد، این عدد با نرخ ۹۸ هزار تومانی خرداد سازگار نیست.
احتمال دارد محصول مورد اشاره برند متفاوت، وزن متفاوت یا ویژگی دیگری داشته باشد.
بنابراین برای انتشار حرفهای بهتر است نوشته شود:
«شیر کمچرب بطری با قیمت مصرفکننده ۱۳۷ هزار تومان در این رصد بازار، حدود ۱۰۰ هزار تومان عرضه شده است.»
نه اینکه بدون تطبیق مشخصات کالا، ۱۳۷ هزار تومان را «قیمت مصوب شیر کمچرب» بدانیم.
چرا پنیر ۲۰۲ هزار تومانی خودش یک شوک قیمتی است؟
تخفیف ۱۵ هزار تومانی پنیر شاید در نگاه اول خبر خوبی باشد، اما مقایسه با سال قبل تصویر دیگری نشان میدهد.
بر اساس نرخهای اعلامشده انجمن صنایع لبنی، قیمت پنیر یواف ۴۰۰ گرمی تنظیمبازاری از حدود ۹۴ هزار و ۵۰۰ تومان در سال گذشته به حدود ۲۰۳ هزار تومان در سال جاری رسیده است.
این یعنی افزایش تقریبی ۱۱۵ درصدی.
شیر بطری یکلیتری کمچرب نیز از حدود ۴۸ هزار و ۷۰۰ تومان به ۹۸ هزار تومان رسیده؛ یعنی بیش از ۱۰۰ درصد رشد.
در نتیجه حتی اگر میادین پنیر را ۱۸۷ هزار تومان بفروشند، مصرفکننده همچنان با قیمتی تقریباً دو برابر سال قبل روبهرو است.
این همان تفاوت میان «ارزانتر از بازار» و «ارزان بودن» است.
ممکن است یک کالا در میدان نسبت به فروشگاه سطح شهر ارزانتر باشد، اما همچنان نسبت به قدرت خرید خانوار بسیار گران محسوب شود.
چرا قیمت لبنیات اینقدر بالا رفت؟
یکی از مهمترین عوامل، قیمت شیر خام است.
در نرخگذاری جدید، بهای هر کیلو شیر خام درب کارخانه ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان مبنا قرار گرفته بود.
سال قبل نرخ رسمی مورد استفاده حدود ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان بود.
یعنی ماده اولیه اصلی صنعت لبنیات در یک سال حدود دو برابر شده است.
طبیعی است وقتی شیر خام بیش از ۱۰۰ درصد افزایش پیدا کند، قیمت شیر بستهبندی، پنیر، ماست و سایر فرآوردهها نیز تحت فشار قرار بگیرد.
البته قیمت نهایی فقط تابع شیر خام نیست.
بستهبندی، حملونقل، انرژی، دستمزد، سردخانه، شبکه توزیع و حاشیه فروش نیز بر قیمت کالا اثر دارند.
به همین دلیل تخفیف در بخش توزیع میتواند بخشی از قیمت را پایین بیاورد، اما قادر نیست جهش هزینه تولید را بهطور کامل خنثی کند.
آیا همه کالاها در میادین ۳۵ درصد ارزانترند؟
چند روز قبل، معاون خدمات شهری شهرداری تهران اعلام کرده بود محصولات عرضهشده در میادین بهطور میانگین حدود ۳۵ درصد پایینتر از بازار قیمت دارند.
او مشخصاً گفته بود برنج در برخی موارد حدود ۳۰ درصد و گوشت بین ۲۰ تا ۳۰ درصد ارزانتر عرضه میشود.
اما اعداد شیر و پنیر نشان میدهد این «۳۵ درصد» یک متوسط یا برآورد کلی است، نه قانونی برای تکتک کالاها.
پنیر مورد اشاره امروز فقط ۷.۴ درصد پایینتر است.
شیر حدود ۲۷ درصد اختلاف دارد.
در گزارشهای دیگر، برای میوه و سبزیجات نیز اختلاف حدود ۳۰ درصد و برای حبوبات حدود ۳۴ درصد نسبت به متوسط سطح شهر گزارش شده است.
پس خریدار نباید فرض کند هر کالایی که وارد میدان میشود الزاماً یکسوم ارزانتر است.
مقایسه برچسب قیمت، وزن، برند و کیفیت همچنان ضروری است.
«حذف واسطه» واقعاً چقدر در ارزانی نقش دارد؟
عبارت رایج در گزارشهای مربوط به میادین این است که حذف واسطهها باعث کاهش قیمت میشود.
اصل این منطق اقتصادی قابل فهم است؛ هرچه حلقههای عمدهفروشی و خردهفروشی کمتر شوند، بخشی از هزینه توزیع و حاشیه سود واسطهها حذف میشود.
اما از روی اختلاف قیمت دو محصول نمیتوان نتیجه گرفت تمام تخفیف دقیقاً ناشی از «حذف واسطه» است.
میادین ممکن است از قرارداد مستقیم با تولیدکننده، اجاره غرفه متفاوت، طرحهای تخفیفی، عرضه تنظیمبازاری یا توافق با تشکلهای تولیدی نیز استفاده کنند.
سازمان میادین در سالهای گذشته نیز طرحهایی برای عرضه لبنیات با تخفیف در غرف منتخب اجرا کرده و حتی برای برخی محصولات پرمصرف تخفیف مشخص در نظر گرفته بود.
بنابراین بهتر است گفته شود کوتاهتر شدن زنجیره توزیع و سیاستهای عرضه میادین در کنار هم میتوانند قیمت را کاهش دهند.
کالابرگ هم در میادین قابل استفاده است
برای خانوارهایی که از اعتبار کالابرگ استفاده میکنند، یک مزیت دیگر نیز وجود دارد.
مدیرعامل سازمان مدیریت میادین پیشتر اعلام کرده بود امکان خرید کالاهای مشمول کالابرگ از تمام میادین و بازارهای میوه و ترهبار تهران فراهم شده است.
شیر، پنیر، ماست، گوشت قرمز، تخممرغ، مرغ، برنج، روغن، حبوبات، قند و شکر از جمله کالاهای اعلامشده در این طرح هستند.
ترکیب اعتبار کالابرگ با قیمت پایینتر میدان میتواند برای خانوارهای مشمول اهمیت بیشتری داشته باشد.
یعنی اعتبار اسمی ثابت، در مکانی که قیمت پایینتر است، قدرت خرید بیشتری ایجاد میکند.
میادین فقط میوه نمیفروشند
نام «میدان میوه و ترهبار» ممکن است این تصور را ایجاد کند که کار اصلی این مراکز فقط فروش میوه و سبزی است.
اما در سالهای اخیر سبد کالاهای عرضهشده گستردهتر شده و اقلامی مانند گوشت، مرغ، تخممرغ، لبنیات، برنج، حبوبات و محصولات بستهبندی نیز در بسیاری از بازارها در دسترس هستند.
رصد هفته منتهی به ۱۲ شهریور نشان میداد در همین شبکه، گوشت مرغ، گوشت گوساله، گوشت گوسفندی و تخممرغ نیز با نرخهای مشخص عرضه میشوند.
این تغییر باعث شده میادین برای بخشی از خانوارها از یک مقصد خرید میوه به یک بازار کالاهای اساسی تبدیل شوند.
تخفیف واقعی را چگونه محاسبه کنیم؟
برای اینکه مصرفکننده واقعاً بفهمد خرید از میدان بهصرفه است، چهار مشخصه باید یکسان باشد:
برند، وزن، درصد چربی یا کیفیت و تاریخ تولید.
مثلاً مقایسه یک بطری شیر یکلیتری با بسته ۱.۵ لیتری یا مقایسه پنیر ۴۰۰ گرمی کمچرب با نوع پرچرب نتیجه غلط میدهد.
همین موضوع درباره گوشت و برنج نیز صدق میکند.
«برنج ۳۰ درصد ارزانتر» فقط زمانی معنی دارد که نوع برنج، درجه کیفی و بستهبندی مشابه باشد.
به همین دلیل مثال امروز پنیر شفافتر از شیر است؛ وزن ۴۰۰ گرم و نوع یواف مشخص شده و عدد ۲۰۲ تا ۲۰۳ هزار تومان نیز با نرخ اعلامشده قبلی تقریباً همخوان است.
نتیجه؛ شیر ۲۷ درصد ارزانتر، پنیر فقط ۷ درصد
رصد تازه میادین یک پیام روشن دارد: خرید از این مراکز در بعضی اقلام واقعاً میتواند هزینه خانوار را پایین بیاورد، اما میزان صرفهجویی از کالایی به کالای دیگر بسیار متفاوت است.
پنیر یواف ۴۰۰ گرمی از ۲۰۲ هزار به ۱۸۷ هزار تومان رسیده؛ حدود ۱۵ هزار تومان یا ۷.۴ درصد تخفیف.
شیر کمچرب مورد اشاره از ۱۳۷ هزار به حدود ۱۰۰ هزار تومان رسیده؛ ۳۷ هزار تومان یا حدود ۲۷ درصد اختلاف.
اما پشت این تخفیفها یک واقعیت بزرگتر قرار دارد: خود قیمت پایه لبنیات طی یک سال جهش سنگینی داشته و پنیر و شیر تنظیمبازاری تقریباً دو برابر شدهاند.
بنابراین خبر خوب این است که میادین میتوانند بخشی از فشار هزینه خرید را کاهش دهند.
خبر بد این است که حتی بعد از تخفیف، پنیر ۱۸۷ هزار تومانی و شیر ۱۰۰ هزار تومانی همچنان نشانه یک سبد غذایی بسیار گرانتر از سال گذشتهاند.
برای مصرفکننده امروز، تفاوت چند ده هزار تومانی میان میدان و فروشگاه اهمیت دارد؛ اما سؤال بزرگتر همچنان پابرجاست: وقتی هزینه مواد اولیه و تولید تقریباً دو برابر شده، تخفیف شبکه توزیع تا کجا میتواند فشار گرانی را جبران کند؟
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
