هشدار مهم پیش از ناگویا ۲۰۲۶؛ ۳۵ پرونده مثبت دوپینگ در یک سال / پای سلامت ورزشکاران و تحریم‌ها وسط است

بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ از ۱۹ سپتامبر تا ۴ اکتبر، برابر با ۲۸ شهریور تا ۱۲ مهر در آیچی و ناگویا برگزار می‌شود. سایت رسمی مسابقات از برگزاری رقابت‌ها در ۴۳ رشته و ۵۴ محل مسابقه خبر می‌دهد؛ گستردگی جغرافیایی که طبیعتاً پوشش پزشکی کاروان‌ها را پیچیده‌تر از رویدادی با یک مجموعه متمرکز می‌کند.

این دقیقاً همان مسئله‌ای است که نوروزی در نشست خبری خود روی آن دست گذاشت. به گفته او، محل برگزاری مسابقات و اسکان ورزشکاران پراکنده است و به همین دلیل فدراسیون پزشکی ورزشی مجبور شده برای پوشش مناسب تیم ایران، پزشکان، فیزیوتراپیست‌ها و نیروهای تخصصی را زودتر به ژاپن اعزام کند.

این نگرانی با وضعیت خاص اسکان ناگویا هم ارتباط دارد. برخلاف الگوی سنتی یک دهکده متمرکز، برگزارکنندگان از ترکیبی از هتل‌ها، کشتی کروز و محل‌های اقامت موقت استفاده کرده‌اند. سایت رسمی بازی‌ها نیز استفاده از کشتی و اقامتگاه‌های متحرک را بخشی از برنامه خود معرفی کرده است. برگزارکنندگان در پایان اوت همچنین اعلام کردند ظرفیت رسمی اسکان برای ۱۵ هزار نفر برنامه‌ریزی شده و برای مدیریت تعداد بالاتر اعضای کاروان‌ها، تمهیدات دیگری اتخاذ شده است.

از این منظر، اعزام زودهنگام تیم پزشکی ایران فقط یک اقدام تشریفاتی نیست؛ پراکندگی محل‌ها می‌تواند زمان دسترسی به پزشک، فیزیوتراپی، آمبولانس و حتی مدیریت آسیب‌دیدگی بین تمرین و مسابقه را تحت تأثیر قرار دهد.

چند ورزشکار برای ناگویا معاینه شده‌اند؟

یکی از نکات مهم در آمار مطرح‌شده، نیاز به تفکیک دارد. در برخی روایت‌ها از معاینه ۷۰۰ تا ۸۰۰ ورزشکار اعزامی سخن گفته شده است، اما گزارش امروز خبرگزاری مهر از نشست نوروزی می‌گوید حدود ۶۰۰ ورزشکار برای ناگویا معاینه شده‌اند و با اضافه شدن ورزشکاران مربوط به بازی‌های جهانی عشایر، مجموع افراد بررسی‌شده به محدوده ۷۰۰ تا ۸۰۰ نفر رسیده است.

این تفاوت مهم است، زیرا تعداد معاینه‌شدگان الزاماً برابر با تعداد نهایی اعضای کاروان ایران در بازی‌های آسیایی نیست.

معاینات پیش از اعزام شامل بررسی سلامت عمومی، آسیب‌های ورزشی، وضعیت روانی و کنترل‌های مرتبط با دوپینگ می‌شود. نوروزی تأکید کرده در مواردی نتیجه ارزیابی پزشکی این بوده است که ورزشکار نباید به مسابقات اعزام شود.

همین موضوع شاید مهم‌ترین بخش سخنان او باشد؛ برای کادر پزشکی، حضور در مسابقه و حتی احتمال کسب مدال نمی‌تواند مقدم بر سلامت ورزشکار باشد.

«فدراسیون بدون مدال»؛ پزشکی ورزشی پشت صحنه قهرمانی

رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی از مجموعه تحت مدیریت خود به عنوان «فدراسیون بدون مدال» یاد کرده است؛ تعبیری که در عین سادگی، بخش کمتر دیده‌شده ورزش قهرمانی را نشان می‌دهد.

پشت یک مدال آسیایی یا المپیک، فقط مربی و ورزشکار حضور ندارند. کنترل آسیب، ریکاوری، فیزیوتراپی، ارزیابی قلبی، داروهای مجاز، تغذیه، سلامت روان و جلوگیری از دوپینگ همگی می‌توانند سرنوشت یک ورزشکار را تغییر دهند.

این مسئله زمانی مهم‌تر می‌شود که فاصله بین آمادگی کامل و از دست دادن یک مسابقه در ورزش حرفه‌ای ممکن است فقط یک آسیب کوچک یا مصرف اشتباه یک دارو باشد.

نوروزی نیز با اشاره به موارد آسیب شدید ناشی از مصرف کورتون و داروهای نامناسب هشدار داده است که گاهی آسیب سلامت ورزشکار بسیار فراتر از از دست رفتن یک مسابقه یا مدال است.

۱۰۸۵ تست و ۳۵ مورد مثبت؛ آمار دوپینگ ایران چه می‌گوید؟

مهم‌ترین عدد نشست امروز به فعالیت ایران‌نادو در سال ۲۰۲۵ مربوط می‌شود.

نوروزی اعلام کرد در آن سال ۱۰۸۵ نمونه‌گیری از ۳۵ رشته ورزشی صورت گرفته که ۸۷ نمونه خونی و باقی نمونه‌های ادراری بوده‌اند. او همچنین از ثبت ۳۵ مورد مثبت سخن گفته و به مواردی از امتناع یا همکاری نکردن ورزشکاران نیز اشاره کرده است.

با تقسیم ساده ۳۵ بر ۱۰۸۵، نسبت موارد اعلام‌شده حدود ۳.۲ درصد از کل نمونه‌گیری‌ها می‌شود؛ البته این نسبت را نباید به معنای «۳.۲ درصد ورزشکاران ایرانی دوپینگ کرده‌اند» تفسیر کرد. یک ورزشکار ممکن است چند بار آزمایش شود و همچنین همه تخلفات آنتی‌دوپینگ از جنس مثبت شدن نمونه آزمایشگاهی نیستند.

این تمایز از منظر قوانین جهانی اهمیت زیادی دارد.

امتناع از تست هم می‌تواند تخلف دوپینگ باشد

کد جهانی مبارزه با دوپینگ فقط وجود ماده ممنوعه در نمونه را تخلف نمی‌داند. براساس مقررات WADA، فرار از نمونه‌گیری، خودداری یا امتناع بدون دلیل موجه از ارائه نمونه، دستکاری فرایند کنترل و نگهداری برخی مواد یا روش‌های ممنوعه نیز می‌تواند تخلف آنتی‌دوپینگ محسوب شود.

بنابراین از نظر فنی باید بین «نمونه آزمایشگاهی مثبت» و «تخلف از قوانین آنتی‌دوپینگ» تفاوت قائل شد.

این نکته توضیح می‌دهد چرا نوروزی تأکید کرده دوپینگ فقط پیدا شدن یک ماده در بدن ورزشکار نیست.

از سوی دیگر، فهرست مواد و روش‌های ممنوعه WADA برای سال ۲۰۲۶ از ابتدای ژانویه اجرایی شده و ورزشکاران حاضر در ناگویا باید مطابق همین فهرست عمل کنند.

مسئولیت دارو با خود ورزشکار است

یکی دیگر از پیام‌های مهم نشست، بحث مسئولیت شخصی ورزشکار بود.

در ورزش حرفه‌ای، جمله «نمی‌دانستم این دارو ممنوع است» الزاماً ورزشکار را از مسئولیت مبرا نمی‌کند. به همین دلیل آموزش درباره مکمل‌ها، داروهای سرماخوردگی، مسکن‌ها، کورتون‌ها و ترکیبات موجود در مکمل‌های ورزشی اهمیت زیادی دارد.

نوروزی نیز تأکید کرده نمونه‌گیری به تنهایی نمی‌تواند تضمین کند ورزشکار بعداً ماده‌ای مصرف نخواهد کرد. یک آزمایش منفی امروز، تضمینی برای مسابقه هفته آینده نیست.

به همین دلیل، سیاست مؤثر آنتی‌دوپینگ باید از کنترل و مجازات فراتر برود و بر آموزش مداوم ورزشکار، مربی و کادر پزشکی نیز متمرکز باشد.

کشتی، تکواندو، جودو و دوچرخه‌سواری زیر ذره‌بین

براساس توضیحات رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی، تعداد تست‌ها در همه رشته‌ها یکسان نیست. رشته‌هایی که از منظر آنتی‌دوپینگ حساس‌تر یا پرریسک‌تر ارزیابی می‌شوند، سهم بیشتری از نمونه‌گیری دارند.

کشتی، تکواندو، جودو و دوچرخه‌سواری از رشته‌هایی هستند که نوروزی به آنها اشاره کرده است. در فوتبال نیز به گفته او از ابتدای لیگ، نمونه‌گیری به صورت هفتگی انجام می‌شود.

فدراسیون پزشکی ورزشی همچنین با فدراسیون کشتی تفاهم‌نامه آموزشی دارد، اما این همکاری قرار نیست استقلال قانونی ایران‌نادو برای نمونه‌گیری و اعلام تخلفات را محدود کند.

تحریم حتی به تست دوپینگ هم رسیده است

یکی از بخش‌های کمتر دیده‌شده مبارزه با دوپینگ ایران، مسئله لجستیک و مالی است.

نوروزی گفته در دوره جنگ و بسته بودن برخی مسیرهای هوایی، ارسال نمونه‌ها به خارج با مشکل روبه‌رو شده بود. علاوه بر آن، محدودیت همکاری شرکت‌های بین‌المللی حمل‌ونقل و مشکل انتقال ارز برای پرداخت هزینه آزمایشگاه‌ها نیز کار را دشوار کرده است. با این حال او می‌گوید نمونه‌ها ارسال شده و ایران در حال حاضر از نظر دریافت نتایج عقب‌ماندگی ندارد.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا تأخیر در اعلام نتایج در آستانه رویدادی مانند بازی‌های آسیایی می‌تواند به یک بحران مدیریتی تبدیل شود؛ خصوصاً اگر ورزشکاری اعزام شود و بعد مشخص شود پرونده‌ای حل‌نشده داشته است.

باشگاه‌ها نمی‌توانند برای رقیب تست دوپینگ سفارش بدهند

یکی دیگر از موضوعات بحث‌برانگیز، امکان درخواست یک باشگاه برای آزمایش بازیکنان تیم رقیب بود؛ مسئله‌ای که پیش‌تر در فوتبال و درباره استقلال و پرسپولیس مطرح شده بود.

موضع نوروزی این است که نمونه‌گیری نباید تبدیل به ابزاری برای رقابت یا جنگ روانی باشگاه‌ها شود. اگر هر تیم پس از شکست بتواند تقاضای تست از بازیکنان رقیب بدهد، استقلال نظام نمونه‌گیری زیر سؤال می‌رود.

بنابراین اصل فعلی، نمونه‌گیری براساس برنامه و ارزیابی ریسک است، نه درخواست مستقیم باشگاه رقیب؛ هرچند نوروزی احتمال بازنگری در سازوکارهای موجود را کاملاً رد نکرد.

ناگویا فقط نبرد برای مدال نیست

تمرکز عمومی در آستانه بازی‌های آسیایی معمولاً روی تعداد مدال‌های طلا، جایگاه ایران و عملکرد رشته‌هایی مانند کشتی، تکواندو، وزنه‌برداری و تیراندازی است، اما نشست فدراسیون پزشکی ورزشی بخش دیگری از ماجرا را آشکار می‌کند.

کاروان ایران در ناگویا نه فقط به مربی و ورزشکار، بلکه به شبکه‌ای از پزشکان، فیزیوتراپیست‌ها، نیروهای امدادی و کارشناسان آنتی‌دوپینگ وابسته خواهد بود. این اهمیت در دوره‌ای که ۵۴ محل مسابقه در نقاط مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد و ساختار اسکان نیز پراکنده است، بیشتر می‌شود.

برای ایران، بهترین سناریو در ناگویا فقط افزایش تعداد مدال‌ها نیست؛ بلکه بازگشت کاروان بدون پرونده دوپینگ، آسیب جدی یا بحران پزشکی نیز بخشی از موفقیت محسوب می‌شود.