دلار ۲۳۰ هزار تومان را هم دید؛ جهش ۲۹ هزار تومانی در یک هفته | بازار ارز در وضعیت هشدار

دلار یکشنبه را با شتابی آغاز کرد که نشان می‌دهد موج افزایشی هفته گذشته هنوز تمام نشده است.

تجارت‌نیوز در ساعت ۱۲:۵۹ نرخ دلار را ۲۲۹ هزار تومان اعلام کرد؛ پنج هزار تومان بالاتر از نرخ ۲۲۴ هزار تومانی مورد اشاره برای پایان معاملات شنبه. کمی بعد نیز برخی منابع از ورود اسکناس آمریکایی به کانال ۲۳۰ هزار تومان خبر دادند. به این ترتیب مرزی که صبح امروز هنوز به‌عنوان مقاومت روانی مطرح بود، در همان ساعات ابتدایی معاملات آزمایش شد.

نوسان میان منابع مختلف نیز در چنین بازاری طبیعی است. برای نمونه شبکه طلا و ارز در ساعت ۱۱:۳۰ نرخ‌هایی در محدوده ۲۲۷ تا ۲۲۸ هزار تومان ثبت کرده بود، در حالی که گزارش‌های بازار آزاد کمی بعد قیمت ۲۲۹ و سپس ۲۳۰ هزار تومان را نشان دادند. این اختلاف بیشتر از تفاوت زمان ثبت و منبع نرخ ناشی می‌شود و خود نشانه‌ای از سرعت بالای نوسانات امروز است.

دلار در یک هفته تقریباً ۳۰ هزار تومان گران شد

برای درک شدت حرکت بازار باید کمی عقب‌تر رفت.

دلار در پایان هفته قبل‌تر حدود ۲۰۰ هزار تومان معامله می‌شد. در هفته دوم شهریور قیمت آن طی پنج روز معاملاتی ۲۱ هزار تومان افزایش یافت و پنجشنبه ۱۲ شهریور روی ۲۲۱ هزار تومان بسته شد. شنبه نیز نرخ تا محدوده ۲۲۴ هزار تومان بالا رفت و امروز به ۲۲۹ تا ۲۳۰ هزار تومان رسیده است.

یعنی نسبت به آخرین معامله هفته نخست شهریور، دلار حالا حدود ۲۹ تا ۳۰ هزار تومان گران‌تر شده است؛ افزایشی نزدیک به ۱۵ درصد در مدت کوتاه.

چنین رشدی دیگر یک نوسان عادی روزانه محسوب نمی‌شود. بازار وارد دوره‌ای شده که ریسک سیاسی و نظامی با انتظارات تورمی ترکیب شده و خریداران حاضرند برای دسترسی سریع‌تر به ارز، قیمت‌های بالاتری بپردازند.

چرا دلار امروز دوباره جهش کرد؟

عامل اصلی امروز را باید در تشدید ریسک ژئوپلیتیکی جست‌وجو کرد.

رویترز گزارش داده ارتش آمریکا روز شنبه ۵ سپتامبر سه نفتکش حامل نفت خام ایران را هدف قرار داده است. سنتکام این حملات را واکنشی به حملات موشکی ایران به دو شناور نیروی دریایی آمریکا اعلام کرده و از وارد نشدن تلفات به نیروهای آمریکایی خبر داده است. این تحول یک پله دیگر به سطح درگیری مستقیم دو کشور اضافه کرده است.

چند روز قبل نیز آمریکا مجموعه‌ای از اهداف شامل سامانه‌های پدافندی، رادارها، دارایی‌های دریایی و زیرساخت‌های مرتبط با مین‌گذاری ایران را هدف گرفته بود و ایران در مقابل حملات خود را ادامه داده بود. رویترز این تبادل حملات را نشانه پایان دوره آرامش نسبی در درگیری توصیف کرده بود.

بازار ارز ایران به چنین خبرهایی از چند مسیر واکنش نشان می‌دهد: تقاضای احتیاطی بیشتر می‌شود، بخشی از فروشندگان عرضه را به تعویق می‌اندازند و انتظارات درباره تورم و ارزش آینده ریال تغییر می‌کند.

از ۲۰۰ تا ۲۳۰ هزار تومان؛ «ترس از جا ماندن» وارد بازار شد؟

در موج‌های صعودی سریع یک عامل رفتاری نیز اهمیت پیدا می‌کند: ترس از خرید در قیمت بالاتر.

وقتی دلار ظرف چند روز از محدوده ۲۰۰ هزار تومان به نزدیکی ۲۳۰ هزار تومان می‌رسد، بخشی از معامله‌گرانی که قبلاً منتظر اصلاح بودند ممکن است از ترس ادامه رشد وارد بازار شوند.

همین رفتار می‌تواند خودش افزایش قیمت را تقویت کند؛ یعنی رشد اولیه ناشی از خبر سیاسی، تقاضای تازه ایجاد کند و تقاضای تازه به افزایش بیشتر قیمت منجر شود.

در گزارش هفته گذشته تجارت‌نیوز نیز تأکید شده بود که افزایش ریسک‌های سیاسی و تقاضای احتیاطی، اثر اقدامات بازارساز برای کنترل قیمت را محدود کرده است.

اما این سازوکار در جهت معکوس هم عمل می‌کند. اگر یک خبر سیاسی مثبت منتشر شود یا بازارساز عرضه سنگینی انجام دهد، همان معامله‌گرانی که در قیمت‌های بالا خرید کرده‌اند می‌توانند با سرعت بیشتری به فروشنده تبدیل شوند.

یورو به محدوده ۲۶۴ هزار تومان رسید

روند صعودی فقط به دلار محدود نشده است.

داده‌های امروز شبکه طلا و ارز، یورو را در محدوده حدود ۲۶۴ هزار و ۶۰۰ تومان نشان می‌دهد و یکی دیگر از منابع بازار قیمت فروش حدود ۲۶۳ هزار و ۶۵۰ تومان را در ساعات ابتدایی ثبت کرده است. بنابراین محدوده ۲۶۴ هزار تومان ذکرشده در گزارش اولیه با وضعیت عمومی بازار همخوانی دارد.

رشد همزمان دلار، یورو، درهم و تتر نشان می‌دهد مسئله فقط تغییر ارزش جهانی دلار نیست؛ بخش مهمی از حرکت، ناشی از فشار داخلی بر ریال است.

تتر نیز امروز در برخی بازارهای داخلی به حدود ۲۲۹ تا ۲۳۰ هزار تومان رسیده و تقریباً همگام با دلار آزاد حرکت کرده است.

دلار توافقی ۱۶۰ هزار و ۹۸۳ تومان؛ شکاف آزاد بیشتر شد

در بازار رسمی نیز قیمت‌ها افزایشی هستند، اما با سرعتی بسیار کمتر.

قیمت فروش دلار توافقی امروز ۱۶۰ هزار و ۹۸۳ تومان و قیمت خرید ۱۵۹ هزار و ۵۳۵ تومان اعلام شده است. نرخ فروش شنبه ۱۶۰ هزار و ۵۰۲ تومان بود؛ بنابراین افزایش روزانه دقیقاً ۴۸۱ تومان است، نه ۴۸۱ هزار تومان که در برخی بازنشرها به اشتباه نوشته شده است.

اگر دلار آزاد را ۲۲۹ هزار تومان در نظر بگیریم، فاصله آن با نرخ فروش توافقی بیش از ۶۸ هزار تومان است؛ در نرخ ۲۳۰ هزار تومان این شکاف به حدود ۶۹ هزار تومان می‌رسد.

البته نرخ توافقی و بازار آزاد برای یک نوع معامله یکسان طراحی نشده‌اند و مقایسه آنها نباید به‌عنوان آربیتراژ مستقیم تلقی شود، اما افزایش فاصله دو بازار نشان می‌دهد انتظارات در بازار آزاد با سرعت بسیار بیشتری تغییر کرده است.

آیا دلار بعد از ۲۳۰ هزار تومان باز هم بالا می‌رود؟

در شرایط فعلی پیش‌بینی نقطه‌ای دلار قابل اتکا نیست، اما می‌توان دو سناریوی اصلی تعریف کرد.

سناریوی افزایشی: اگر حملات متقابل ایران و آمریکا ادامه یابد، مسیر دیپلماتیک همچنان بسته بماند و نگرانی درباره تنگه هرمز یا صادرات نفت افزایش پیدا کند، تقاضای احتیاطی احتمالاً در بازار باقی می‌ماند. در این وضعیت تثبیت بالای ۲۳۰ هزار تومان می‌تواند نگاه معامله‌گران را به کانال‌های بالاتر منتقل کند.

سناریوی اصلاحی: هر خبر معتبر درباره توقف حملات، کاهش تنش یا باز شدن کانال مذاکره می‌تواند بخشی از تقاضای هیجانی را تخلیه کند. افزایش عرضه ارز نیز در این شرایط اثر بیشتری خواهد داشت و امکان بازگشت دلار به کانال‌های ۲۲۰ هزار تومانی وجود دارد.

نکته مهم این است که «ادامه رشد» را نباید نتیجه قطعی شرایط فعلی دانست. بازارهای خبرمحور همان‌قدر که سریع صعود می‌کنند، در صورت تغییر روایت سیاسی می‌توانند اصلاح تندی هم داشته باشند.

دلار بیشتر از اقتصاد، خبر معامله می‌کند

بنیان‌های اقتصادی مانند تورم، رشد نقدینگی، تحریم‌ها و محدودیت دسترسی به ارز همچنان پشت صحنه بازار حضور دارند، اما حرکت چند روز اخیر را نمی‌توان فقط با این متغیرها توضیح داد.

افزایش ۲۱ هزار تومانی دلار در هفته دوم شهریور، رشد دوباره شنبه و جهش امروز تا ۲۲۹ و حتی ۲۳۰ هزار تومان همزمان با تشدید درگیری مستقیم ایران و آمریکا اتفاق افتاده است.

به همین دلیل مهم‌ترین متغیر بازار در ساعات و روزهای آینده نه یک گزارش اقتصادی، بلکه تیتر خبرهای سیاسی و نظامی خواهد بود.

دلار در کمتر از دو هفته از اطراف ۲۰۰ هزار تومان به محدوده ۲۳۰ هزار تومان رسیده و این سرعت افزایش نشان می‌دهد انتظارات معامله‌گران به‌شدت تغییر کرده است.

حالا سؤال اصلی بازار دیگر این نیست که دلار وارد کانال ۲۳۰ هزار تومان می‌شود یا نه؛ این مرز امروز آزمایش شده است. سؤال مهم‌تر این است که آیا دلار می‌تواند بالای ۲۳۰ هزار تومان تثبیت شود، یا نخستین نشانه جدی از کاهش تنش‌ها موج تقاضای احتیاطی را معکوس خواهد کرد.