صدرنشین بدون وینگر؛ بحران عجیب تراکتور برای نکونام / جای خالی مهدی ترابی چگونه پُر می‌شود؟

در نگاه اول، شاید صحبت از «بحران» برای تیمی که بعد از شش مسابقه ۱۶ امتیاز گرفته کمی عجیب باشد. تراکتور با شکست یک بر صفر گل‌گهر، صدرنشینی خود را حفظ کرد و حتی پیش از پایان کامل مسابقات هفته ششم نیز جایگاهش در صدر قطعی شده بود.

اما نتیجه جدول همه واقعیت فنی تراکتور را نشان نمی‌دهد.

مصدومیت مهدی ترابی و مهدی هاشم‌نژاد، دو وینگر اصلی تیم، باعث شده نکونام در هفته‌های اخیر برای پر کردن کناره‌های خط حمله دست به تغییراتی غیرمعمول بزند. گزارش‌های تازه نشان می‌دهد تراکتور در حال حاضر وینگر تخصصی بزرگسال سالمی در دسترس ندارد و همین مسئله باعث استفاده از مسعود زائرکاظمینی، دانیال اسماعیلی‌فر و مهدی شیری در نقش‌هایی متفاوت از پست اصلی آنها شده است.

مهدی ترابی؛ غیبتی که به‌سادگی قابل جبران نیست

بزرگ‌ترین ضربه به ساختار هجومی تراکتور بدون تردید مصدومیت مهدی ترابی است.

ترابی فقط یک وینگر کلاسیک نیست. توانایی حرکت به داخل، بازی‌سازی بین خطوط، ارسال پاس نهایی، شوت از پشت محوطه و اجرای ضربات ایستگاهی باعث می‌شود حضور او چند مسئله تاکتیکی را همزمان برای سرمربی حل کند.

مصدومیت تازه او نیز در زمانی رخ داد که تراکتور به شدت به ثبات نفرات هجومی احتیاج داشت. گزارش‌های روزهای اخیر از جدی بودن آسیب‌دیدگی ترابی و احتمال دوری طولانی او خبر داده‌اند؛ هرچند زمان دقیق بازگشت این بازیکن هنوز به شکل قطعی و رسمی اعلام نشده است.

اهمیت این غیبت وقتی مشخص می‌شود که بدانیم تراکتور بازیکنی با مجموعه کامل ویژگی‌های ترابی روی نیمکت ندارد. ممکن است یک نفر سرعت بیشتری داشته باشد یا بازیکنی دیگر دوندگی بالاتری ارائه کند، اما جایگزین کردن همزمان خلاقیت، تجربه و کیفیت تصمیم‌گیری ترابی کار ساده‌ای نیست.

به همین دلیل مشکل تراکتور فقط «کمبود یک وینگر» نیست؛ این تیم یکی از مهم‌ترین منابع خلق موقعیت خود را نیز از دست داده است.

امید تراکتور به بازگشت مهدی هاشم‌نژاد

شرایط مهدی هاشم‌نژاد امیدوارکننده‌تر به نظر می‌رسد.

براساس آخرین گزارش‌ها، هاشم‌نژاد دیدار گل‌گهر را به دلیل آسیب‌دیدگی از دست داد و احتمال دارد پس از تعطیلات پیش‌رو امکان بازگشت تدریجی به تمرینات گروهی را پیدا کند.

اگر این اتفاق رخ دهد، بخش مهمی از مشکل نکونام برطرف خواهد شد. حضور هاشم‌نژاد یک وینگر طبیعی را دوباره به ترکیب اضافه می‌کند و به بازیکنانی مانند دانیال اسماعیلی‌فر و مهدی شیری اجازه می‌دهد به نقش‌های اصلی خود بازگردند.

اما تا زمانی که شرایط پزشکی او کاملاً مشخص نشود، کادر فنی نمی‌تواند تمام برنامه آینده را بر پایه بازگشت سریع این بازیکن تنظیم کند.

مسعود زائرکاظمینی؛ مهاجمی که وینگر شد

یکی از راهکارهای موفق نکونام در این بحران استفاده از مسعود زائرکاظمینی در سمت راست بوده است.

پست اصلی این بازیکن بیشتر در مناطق تهاجمی و مهاجم تعریف می‌شود، اما کمبود وینگر باعث شده در مسابقات اخیر به جناح منتقل شود. همین تغییر نیز در بخش‌هایی از فصل جواب داده و زائرکاظمینی توانسته با قدرت بدنی، دوندگی و حرکت مستقیم به سمت دروازه بخشی از کمبود تراکتور را جبران کند. او از سال گذشته با قراردادی سه‌ساله به تراکتور پیوسته و سابقه بازی برای گل‌گهر، ملوان و شهرخودرو را نیز دارد.

با این حال، بازی کردن یک مهاجم در جناح تفاوت‌هایی با استفاده از وینگر تخصصی دارد. زمان‌بندی حرکت بدون توپ، حمایت از مدافع کناری، عرض دادن به زمین و توانایی بازی در موقعیت یک مقابل یک بخشی از وظایفی است که یک وینگر طبیعی طی سال‌ها برای آن آماده شده است.

زائرکاظمینی می‌تواند راه‌حل کوتاه‌مدت خوبی باشد، اما تراکتور برای یک فصل طولانی نمی‌تواند تمام بار کناره زمین را روی دوش او بگذارد.

عجیب‌ترین تغییر نکونام؛ مدافعان راست در نقش وینگر

شاید واضح‌ترین نشانه بحران وینگرهای تراکتور استفاده از مدافعان این تیم در خط حمله باشد.

مهدی شیری که اساساً مدافع راست است، در یکی از مسابقات در سمت چپ خط حمله قرار گرفت. دانیال اسماعیلی‌فر نیز که سال‌ها به عنوان دفاع راست شناخته شده، در مسابقات اخیر نقش وینگر را تجربه کرده است. خود نکونام نیز پیش‌تر توضیح داده بود به دلیل نداشتن بازیکن تخصصی مجبور شده از شیری در سمت چپ و از اسماعیلی‌فر در مناطق جلوتر استفاده کند.

مقابل گل‌گهر نیز همین وضعیت ادامه پیدا کرد. اسماعیلی‌فر و زائرکاظمینی در نقش‌های کناری وارد ترکیب شدند و در دقیقه ۶۰، مهدی شیری جای زائرکاظمینی را گرفت و این بار در سمت راست خط میانی بازی کرد.

این انعطاف تاکتیکی یک امتیاز مثبت برای تراکتور است، اما همزمان یک خطر دارد: هر بازیکنی که از پست تخصصی خود خارج شود، ممکن است در جای دیگری از زمین خلأ ایجاد کند.

چرا بحران فعلاً در نتایج تراکتور دیده نمی‌شود؟

پاسخ را باید در کیفیت سایر خطوط جست‌وجو کرد.

تراکتور در خط دفاع بازیکنان باتجربه‌ای مانند شجاع خلیل‌زاده، محمد دانشگر، دانیال اسماعیلی‌فر، صادق محرمی و محمد نادری را دارد و علیرضا بیرانوند نیز پشت سر آنها حضور دارد. همین ساختار قدرتمند دفاعی باعث شده تیم نکونام بتواند حتی در روزهایی که از نظر هجومی کامل نیست، نتیجه بگیرد.

پیش از مسابقه گل‌گهر نیز تراکتور در پنج هفته نخست تنها هفت گل زده بود اما در ۴۵۰ دقیقه نخست فصل دروازه‌اش را بسته نگه داشته بود؛ آماری که نشان می‌دهد بخش بزرگی از صدرنشینی این تیم روی استحکام دفاعی بنا شده است.

گل پیروزی مقابل گل‌گهر نیز روی یک انتقال سریع و پاس بلند علیرضا بیرانوند به امیرحسین حسین‌زاده شکل گرفت؛ نمونه‌ای از اینکه تراکتور حتی بدون داشتن تمام ابزارهای هجومی، راه دیگری برای ضربه زدن به حریف پیدا می‌کند.

اما چنین راه‌حل‌هایی همیشه جواب نمی‌دهد. مقابل تیم‌هایی که عقب‌تر دفاع می‌کنند و فضای پشت خط دفاع نمی‌دهند، تراکتور به بازیکنانی احتیاج دارد که در کناره‌ها یک مقابل یک برتری بسازند.

جوان‌های تراکتور حالا یک فرصت طلایی دارند

نبود ترابی و هاشم‌نژاد می‌تواند برای امیرعلی خرمی، کرار نماری و سایر بازیکنان جوان تراکتور به فرصتی بزرگ تبدیل شود.

گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد این نفرات در فهرست تیم حضور دارند، اما تجربه آنها در لیگ برتر محدود است. نکونام نیز طبیعتاً برای تیمی که هدفش قهرمانی است نمی‌تواند بدون مقدمه بخش بزرگی از مسئولیت هجومی را به بازیکنان کم‌تجربه واگذار کند.

تعطیلی لیگ دقیقاً می‌تواند همین مشکل را حل کند.

کادر فنی فرصت خواهد داشت در تمرینات، جوانان را در نقش‌های تاکتیکی مختلف آزمایش کند و مشخص کند کدام بازیکن توانایی تبدیل شدن به یک گزینه واقعی برای ترکیب اصلی یا حداقل یک تعویض ثابت را دارد.

اگر حتی یکی از این نفرات بتواند خودش را تحمیل کند، تراکتور بدون ورود به بازار نقل‌وانتقالات یک بازیکن جدید به چرخش ترکیب اضافه خواهد کرد.

تعطیلی لیگ شاید به بهترین زمان ممکن رسید

برای تیمی که در فرم خوب قرار دارد، تعطیلی مسابقات معمولاً خبر چندان جذابی نیست؛ اما وضعیت تراکتور متفاوت است.

صدرنشین لیگ اکنون هم زمان کافی برای ریکاوری مصدومان دارد و هم می‌تواند روی راه‌حل‌های تاکتیکی جدید کار کند. بازگشت احتمالی هاشم‌نژاد، آماده‌تر شدن سایر مصدومان و فرصت دادن به نفرات جوان ممکن است باعث شود تیم نکونام پس از وقفه با فهرستی متعادل‌تر برگردد.

مهم‌تر اینکه سرمربی تراکتور بارها تأکید کرده قصد ندارد تعداد بازیکنان در دسترس را به بهانه تبدیل کند. مضمون صحبت او روشن بوده است: حتی اگر تنها ۱۱ بازیکن آماده داشته باشد، تیم باید برای موفقیت بجنگد.

بحران پنهان صدرنشین؛ آزمون اصلی هنوز در راه است

تراکتور فعلاً از این بحران سربلند بیرون آمده؛ ۱۶ امتیاز از شش مسابقه و صدرنشینی لیگ بهترین شاهد است. اما موفقیت در چند هفته ابتدایی به این معنا نیست که مشکل وینگرها اهمیت خود را از دست داده است.

اگر مهدی هاشم‌نژاد طبق برنامه برگردد، یکی از دو جناح دوباره صاحب بازیکن تخصصی خواهد شد. وضعیت مهدی ترابی اما مهم‌تر و مبهم‌تر است و غیبت طولانی او می‌تواند نکونام را مجبور کند برای بخش بزرگی از فصل به راه‌حل‌های جایگزین متکی باشد.

در کوتاه‌مدت، زائرکاظمینی، اسماعیلی‌فر و شیری این خلأ را پوشش داده‌اند؛ در میان‌مدت اما تراکتور به یک راه‌حل پایدار نیاز دارد.