ترکیه بازار نقل‌وانتقالات اروپا را منفجر کرد؛ صلاح، لیائو و گرینوود در سوپرلیگ / پول این خریدها از کجا می‌آید؟

بازار تابستانی فوتبال اروپا در سال ۲۰۲۶ یک رکورد تاریخی برجای گذاشت. باشگاه‌های لیگ برتر انگلیس از ۱۵ ژوئن تا بسته‌شدن پنجره در ساعت ۲۳ روز اول سپتامبر حدود ۳.۴۶ میلیارد پوند، معادل بیش از ۴ میلیارد یورو خرج کردند. آمار رویترز این هزینه را رکورد تازه لیگ برتر می‌داند و داده‌های مبتنی بر ترانسفرمارکت نیز رقم کل را حدود ۴.۱ میلیارد یورو برآورد کرده‌اند.

اما داستان جالب‌تر شاید چند هزار کیلومتر آن‌طرف‌تر اتفاق افتاده باشد.

سوپرلیگ ترکیه سومین بازار پرریسک اروپا شد؟

برآورد منتشرشده از داده‌های ترانسفرمارکت، خالص هزینه‌کرد لیگ برتر انگلیس را بیش از ۱.۵ میلیارد یورو و کسری نقل‌وانتقالاتی سری A را حدود ۴۲۰ میلیون یورو نشان می‌دهد. برای سوپرلیگ ترکیه نیز ارقامی نزدیک ۲۷۶ تا ۲۷۸ میلیون یورو خالص هزینه گزارش شده است.

البته پایگاه‌های آماری مختلف به دلیل تفاوت در شیوه محاسبه انتقال‌های قرضی، پاداش‌ها و زمان ثبت قراردادها اعداد کاملاً یکسانی ارائه نمی‌کنند؛ برای نمونه یک پایگاه دیگر تا پنجم سپتامبر هزینه کل سوپرلیگ را ۳۴۹.۷ میلیون یورو و درآمد از فروش را ۱۲۳.۶ میلیون یورو محاسبه کرده است. بنابراین بهتر است عدد خالص هزینه‌کرد ترکیه را یک برآورد حدودی بدانیم، نه یک حساب مالی حسابرسی‌شده.

با این حال اصل ماجرا تغییر نمی‌کند: ترکیه بسیار بیشتر از جایگاه ورزشی فعلی خود در بازار هزینه کرده است.

در آخرین رده‌بندی ضرایب یوفا، ترکیه با ضریب ۴۹.۶۷۵ در رتبه نهم اروپا قرار دارد؛ پایین‌تر از پرتغال، بلژیک و هلند.

یعنی سوپرلیگ از نظر قدرت مالی بازار نقل‌وانتقالات رفتاری شبیه لیگ‌های بزرگ‌تر دارد، در حالی که هنوز از منظر جایگاه اروپایی در جمع پنج لیگ اصلی نیست.

گرینوود ۳۹ میلیون، لیائو ۳۸ میلیون؛ ترکیه دیگر فقط مقصد ستاره‌های بازنشسته نیست

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های تابستان امسال با دوره‌های قبلی، سن و کیفیت ستاره‌های جذب‌شده است.

میسون گرینوود در ۲۴ سالگی با انتقالی ۳۹ میلیون یورویی از مارسی به فنرباغچه رفت؛ رقمی که در اسناد رسمی بازار سرمایه ترکیه نیز ثبت شده است.

در واپسین روزهای پنجره نقل‌وانتقالات، گالاتاسرای نیز رافائل لیائو را از میلان خرید. باشگاه رسماً اعلام کرد برای این وینگر پرتغالی ۳۸ میلیون یورو پرداخت کرده و علاوه بر آن، ۲۰ درصد از سود انتقال بعدی بازیکن به میلان خواهد رسید. لیائو نیز قراردادی چهارساله با دستمزد خالص سالانه ۱۰ میلیون یورو امضا کرده است.

این دو معامله به‌تنهایی نشان می‌دهند الگوی قدیمی «ستاره مسن در سال‌های پایانی فوتبال» دیگر تمام داستان ترکیه نیست.

یک اصلاح مهم نیز درباره اورکون کوکچو لازم است. رقم رسمی انتقال دائمی او از بنفیکا به بشیکتاش ۲۵ میلیون یورو است، نه ۳۰ میلیون یورو. این مبلغ طبق توافق اولیه از فصل ۲۰۲۶-۲۷ تا سال ۲۰۳۰ به صورت اقساط پرداخت می‌شود.

محمد صلاح؛ بزرگ‌ترین نمایش تابستان در ترابزون

با این حال، بزرگ‌ترین نام این بازار شاید اصلاً در استانبول بازی نکند.

محمد صلاح پس از پایان دورانش در لیورپول با قراردادی دوساله به ترابزون‌اسپور پیوست. باشگاه ترکیه‌ای انتقال او را ششم اوت به‌صورت رسمی اعلام کرد.

صلاح بازیکن آزاد بود و ترابزون‌اسپور پولی بابت رضایت‌نامه پرداخت نکرد؛ اما این به معنای ارزان بودن انتقال نیست.

طبق اطلاعیه مالی باشگاه، او در هر فصل ۱۰ میلیون یورو حقوق و هفت میلیون یورو پاداش امضا دریافت می‌کند؛ یعنی سالانه ۱۷ میلیون یورو تضمین‌شده و در دو فصل حداقل ۳۴ میلیون یورو. افزون بر آن، صلاح ۲۰ درصد از درآمد محصولات دارای نام خودش در فروشگاه باشگاه را دریافت خواهد کرد.

این قرارداد یک نکته مهم درباره آمار هزینه‌کرد فوتبال ترکیه را نشان می‌دهد: خالص هزینه نقل‌وانتقالات تمام واقعیت را نمی‌گوید.

صلاح در آمار Transfermarkt ممکن است یک خرید «آزاد» باشد، اما تعهد مالی واقعی قراردادش ده‌ها میلیون یورو است.

استقبال نیز در حد یک رویداد ملی بود. هزاران هوادار در مراسم معرفی او در پاپارا پارک حاضر شدند و صلاح در همان مراسم گفت چنین استقبالی را انتظار نداشته است.

فابینیو هم به صلاح ملحق شد؛ ترابزون فقط یک ستاره نخرید

ترابزون‌اسپور بعد از صلاح دست از کار نکشید و فابینیو، هافبک سابق لیورپول و الاتحاد عربستان را نیز به‌عنوان بازیکن آزاد جذب کرد.

قرارداد دو ساله فابینیو سالانه ۲.۶ میلیون یورو دستمزد تضمینی به‌اضافه ۱.۴ میلیون یورو پاداش امضا دارد. بنابراین او نیز نمونه دیگری است از خریدی که بدون هزینه انتقال انجام شده اما ارزان نیست.

در مقابل، ترابزون‌اسپور فقط خرج نکرده است. این باشگاه کریست اینائو اولای را به فیورنتینا فروخت و در قرارداد ۲۶ میلیون یورو مبلغ تضمینی و بیش از چهار میلیون یورو پاداش احتمالی ثبت کرد.

چنین فروش‌هایی بخشی از هزینه خرید ستاره‌ها را جبران می‌کنند.

فنرباغچه؛ از آکه و گرینوود تا لوکاکو

فنرباغچه شاید عمیق‌ترین فهرست خریدهای بزرگ تابستان را داشته باشد.

ناتان آکه از منچسترسیتی به استانبول رفت و فدراسیون فوتبال ترکیه قرارداد او را تا ژوئن ۲۰۲۹ ثبت کرده است.

چند هفته بعد روملو لوکاکو نیز از ناپولی اضافه شد. مبلغ رسمی انتقال اعلام نشد، اما رسانه‌های ایتالیایی رقم حدود شش میلیون یورو به‌اضافه پاداش‌ها را گزارش کردند.

این هزینه‌ها از منظر مدیران فنرباغچه یک توجیه بزرگ هم پیدا کرده‌اند: لیگ قهرمانان اروپا.

فنرباغچه با عبور از لیون برای نخستین بار از فصل ۰۹-۲۰۰۸ به مرحله اصلی لیگ قهرمانان رسید. درآمد مسابقات اروپایی، پاداش‌های یوفا، بلیت‌فروشی و اسپانسرینگ می‌تواند بخشی از ریسک خریدهای پرهزینه را پوشش دهد.

بشیکتاش؛ تروسار و ولاهوویچ به استانبول رسیدند

بشیکتاش نیز عقب نماند.

انتقال دائمی لئاندرو تروسار از آرسنال در ۱۵ جولای رسمی شد و این وینگر بلژیکی قراردادی سه‌ساله با امکان تمدید یک‌ساله امضا کرد.

در اوت نیز دوشان ولاهوویچ به‌عنوان بازیکن آزاد به بشیکتاش پیوست. باشگاه برای مهاجم سابق یوونتوس قراردادی سه‌ساله با حقوق تضمینی سالانه ۷.۵ میلیون یورو در نظر گرفته است.

دوباره همان الگو دیده می‌شود: هزینه رضایت‌نامه صفر، اما تعهد دستمزدی بسیار سنگین.

چرا باشگاه‌های ترکیه ناگهان این‌قدر خرج می‌کنند؟

یک عامل اصلی، رقابت داخلی شدید است.

گالاتاسرای در ماه مه برای چهارمین فصل متوالی قهرمان سوپرلیگ شد و رکورد چهار قهرمانی پیاپی خود را تکرار کرد.

برای فنرباغچه، باشگاهی که از سال ۲۰۱۴ منتظر قهرمانی لیگ است، ادامه این سلطه قابل تحمل نیست. بشیکتاش نیز نمی‌خواهد از دو رقیب سنتی خود عقب بماند.

در فوتبال ترکیه خرید بزرگ فقط یک تصمیم ورزشی نیست؛ ابزار سیاسی، تبلیغاتی و انتخاباتی باشگاه نیز هست.

در فنرباغچه، انتخابات ریاست باشگاه در ژوئن با رقابت عزیز ییلدیریم و هاکان صفی برگزار شد و ییلدیریم با ۱۷ هزار و ۲۴۵ رأی دوباره به ریاست رسید.

خریدهای بزرگ در چنین محیطی مستقیماً با رضایت هواداران و مشروعیت مدیران باشگاه گره خورده‌اند.

آیا این ولخرجی پایدار است؟

این مهم‌ترین سؤال بازار ترکیه است.

در ظاهر، فروش بازیکن، درآمدهای لیگ قهرمانان، اسپانسرینگ، دارایی‌های ملکی و درآمد تجاری می‌توانند منابع لازم را فراهم کنند. حتی گالاتاسرای در گزارش مالی خود از ساختار دارایی‌های قابل توجه و پروژه‌های املاک مانند فلوریا، ریوا و کمر‌بورگاز به‌عنوان بخش مهمی از برنامه مالی آینده صحبت کرده است.

اما مشکل، هزینه‌های پنهان است.

وقتی بازیکنی مثل صلاح بدون مبلغ انتقال جذب می‌شود ولی سالانه ۱۷ میلیون یورو تضمین دریافت می‌کند، یا ولاهوویچ سالانه ۷.۵ میلیون یورو دستمزد دارد، نگاه کردن صرف به «هزینه خرید» تصویر ناقصی ایجاد می‌کند.

دستمزد، حق امضا، کمیسیون ایجنت‌ها، پاداش‌ها و تعهدات ارزی می‌توانند بار مالی را برای چند فصل ادامه دهند؛ حتی اگر بازیکن در زمین موفق نباشد.

به همین دلیل، آزمون واقعی سوپرلیگ نه در فرودگاه و مراسم معرفی، بلکه طی دو یا سه سال آینده خواهد بود.