فولاد ایرانیان
کاخ سفید: دیداری با ایران در برنامه ترامپ نیست؛ اما درِ مذاکره باز مانده
همزمان با حضور هیأتهای ایران و آمریکا در نیویورک برای مجمع عمومی سازمان ملل، گمانهزنیها درباره احتمال دیدار مستقیم میان مقامهای دو کشور بالا گرفته است. یک مقام ارشد کاخ سفید به الجزیره گفته است هیچ دیداری با ایرانیها در برنامه فعلی دونالد ترامپ وجود ندارد، اما رئیسجمهور آمریکا برای چنین دیداری آمادگی دارد و «هر چیزی ممکن است». موضعی که ساعاتی بعد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز تکرار کرد و گفت واشنگتن آماده گفتوگو است اما در حال حاضر هیچ جلسهای برنامهریزی نشده است. در مقابل، یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته مسعود پزشکیان در نیویورک با ترامپ دیدار نخواهد کرد؛ هرچند تهران هیأت خود را برای ادامه رایزنیهای دیپلماتیک و مذاکره از طریق میانجیها دارای اختیار معرفی کرده است.
۲۲:۵۹ - ۳۱ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
خبر اصلی از همین جمله آغاز شد: در برنامه رسمی دونالد ترامپ دیداری با مقامهای ایرانی ثبت نشده است، اما واشنگتن احتمال چنین اتفاقی را بهطور کامل رد نمیکند.
این موضع با اظهارات مارکو روبیو نیز همخوانی دارد. وزیر خارجه آمریکا روز سهشنبه ۲۲ سپتامبر در گفتوگو با شبکه NBC گفت ایالات متحده برای صحبت با ایرانیها در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل آماده است، اما «در این مقطع» جلسهای برنامهریزی نشده است. روبیو اضافه کرد که از نگاه دولت آمریکا، هر گفتوگویی باید امکان رسیدن به نتیجهای مشخص را داشته باشد.
بنابراین تفاوت مهمی میان دو گزاره وجود دارد: دیداری برنامهریزی نشده، اما امکان مذاکره بسته نشده است.
همین فاصله میان «برنامه رسمی» و «آمادگی سیاسی» باعث شده نیویورک به یکی از مهمترین نقاط دیپلماتیک روابط تهران و واشنگتن در ماههای اخیر تبدیل شود.
ترامپ ساعاتی بعد از ادامه تماس با ایران خبر داد
تحولات روز سهشنبه حتی از اظهارات اولیه کاخ سفید نیز فراتر رفت.
دونالد ترامپ پس از دیدار با نخستوزیر بریتانیا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل گفت ایران و آمریکا در همان روز با یکدیگر در ارتباط بودهاند و او معتقد است در نهایت یک توافق حاصل خواهد شد.
ترامپ بدون ارائه جزئیات گفت ایرانیها خواهان گفتوگو هستند و تماسهایی نیز در جریان بوده است. رویترز تأکید کرده که رئیسجمهور آمریکا مشخص نکرد این تماسها در چه سطحی، با چه افرادی و از چه کانالی انجام شده است. همچنین تا زمان انتشار گزارش، هیچ دیدار رودرروی شناختهشدهای میان مقامهای ایران و آمریکا در نیویورک تأیید نشده بود.
این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عبارت «مذاکره» یا «گفتوگو» لزوماً به معنای ملاقات مستقیم ترامپ و پزشکیان نیست. تماس میتواند از طریق دیپلماتها، نمایندگان، پیامهای غیرمستقیم یا کشورهای میانجی انجام شود.
تهران: پزشکیان با ترامپ دیدار نمیکند
در سوی مقابل، موضع اعلامشده از طرف ایران محتاطانهتر است.
یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است مسعود پزشکیان در مقر سازمان ملل با دونالد ترامپ دیدار نخواهد کرد. همان مقام در عین حال گفته هیأت ایرانی حاضر در نیویورک اختیار لازم برای پیگیری مسیر دیپلماتیک را دارد و جزئیات مربوط به کاهش تنشها میتواند از طریق میانجیها بررسی شود.
الجزیره نیز گزارش داده پزشکیان همراه با عباس عراقچی و دیگر اعضای هیأت ایران برای حضور در مجمع عمومی راهی نیویورک شده و یکی از اهداف اصلی این سفر، بیان مواضع ایران و بررسی راههای سیاسی برای کاهش تنشهاست.
به این ترتیب، مواضع دو طرف در یک نقطه به هم نزدیک و در نقطهای دیگر از هم فاصله دارند: هر دو طرف اصل دیپلماسی را کاملاً کنار نگذاشتهاند، اما فعلاً نشانهای از توافق بر سر یک نشست ریاستجمهوری وجود ندارد.
میانجیها دوباره فعال شدند
همزمان با حضور هیأتهای دو کشور در نیویورک، کشورهای منطقه نیز تلاشهای خود را افزایش دادهاند.
براساس گزارش الجزیره، پاکستان، قطر، عمان و ترکیه از جمله کشورهایی هستند که برای کاهش تنش و بازگرداندن دو طرف به مسیر گفتوگو فعالیت میکنند. دیپلماتهای ایرانی نیز قرار است در حاشیه مجمع عمومی با برخی از این میانجیها دیدار داشته باشند.
رویترز نیز به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داده تهران پیشنهاد تازه خود را پیشتر از طریق واسطهها به واشنگتن منتقل کرده و ایران مجمع عمومی سازمان ملل را فرصتی برای احیای دیپلماسی میداند.
از همین رو حتی اگر دیدار مستقیم روسای جمهور انجام نشود، ممکن است بخش اصلی مذاکرات پشت درهای بسته و از مسیر کشورهای ثالث پیش برود.
تنگه هرمز به یکی از محورهای اصلی مذاکره تبدیل شده است
یکی از مهمترین پروندههایی که اکنون دو طرف درباره آن اختلاف دارند، وضعیت تنگه هرمز و محدودیتهای مربوط به کشتیرانی است.
یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته تهران آماده است در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و رفع محدودیتها علیه بنادر ایران، امکان بازگشایی کاملتر مسیر کشتیرانی در هرمز را بررسی کند. او گفته پیشنهاد تهران از طریق میانجیها به واشنگتن منتقل شده است.
رویترز همچنین گزارش داده این موضوع برای کشورهای عربی خلیج فارس اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا اختلال در مسیرهای انرژی، بر صادرات نفت و گاز و همچنین قیمت جهانی انرژی اثر گذاشته است.
بنابراین هر گفتوگوی احتمالی ایران و آمریکا در نیویورک فقط به پرونده هستهای محدود نخواهد بود و موضوعاتی مانند امنیت دریایی، تحریمها، فشار نظامی و مسیرهای صادرات انرژی نیز در مرکز مذاکرات قرار دارند.
موضع رسمی ترامپ درباره ایران چه بود؟
ترامپ روز سهشنبه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل بار دیگر بر مخالفت دولتش با دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کرد. کاخ سفید نیز در گزارش رسمی سخنرانی او همین موضوع را یکی از محورهای اصلی سیاست دولت آمریکا در قبال ایران معرفی کرده است.
با این حال، موضع او در طول همان روز دو وجه متفاوت داشت.
ترامپ در سخنرانی سازمان ملل ادبیات سختتری درباره ایران به کار برد، اما ساعاتی بعد در پاسخ به خبرنگاران از ادامه تماسها و احتمال رسیدن به یک توافق سخن گفت. رویترز این تفاوت را نیز برجسته کرده و نوشته اظهارات بعدی ترامپ لحن دیپلماتیکتری نسبت به سخنرانی او داشت.
این دوگانگی به این معنا نیست که توافق نزدیک یا قطعی است؛ بلکه نشان میدهد همزمان با حفظ فشار سیاسی، کانال ارتباطی کاملاً بسته نشده است.
آیا دیدار ترامپ و پزشکیان ممکن است؟
در شرایط فعلی، پاسخ دقیق این است: هیچ دیدار رسمی تأیید یا برنامهریزی نشده است.
روبیو این موضوع را صریحاً اعلام کرده و یک مقام ایرانی نیز گفته پزشکیان برنامهای برای ملاقات با ترامپ ندارد.
اما فضای مجمع عمومی سازمان ملل ماهیتی متفاوت از سفرهای رسمی دوجانبه دارد. دهها رئیس دولت و وزیر خارجه همزمان در یک محدوده حضور دارند و تغییر برنامهها یا برگزاری ملاقاتهای کوتاه و از پیش اعلامنشده غیرممکن نیست.
همین موضوع توضیح میدهد چرا مقام کاخ سفید در کنار تأکید بر نبود جلسه در برنامه ترامپ، احتمال آن را کاملاً رد نکرده است.
الجزیره نیز گزارش داده ترامپ پیشتر گفته بود احتمالاً برای دیدار با پزشکیان آمادگی دارد، در حالی که رسانه رسمی دولت ایران این اظهارات را با تردید نگریسته بود.
تفاوت مهم؛ مذاکره ایران و آمریکا با ملاقات ترامپ و پزشکیان یکی نیست
در پوشش اخبار ساعات آینده باید یک تفکیک مهم را در نظر گرفت.
ممکن است ایران و آمریکا از طریق وزیران خارجه، دیپلماتها یا میانجیها پیام ردوبدل کنند، بدون آنکه هیچ دیداری میان روسای جمهور برگزار شود.
حتی اظهارات تازه ترامپ مبنی بر اینکه «امروز هم با ما صحبت کردهاند» هنوز اثباتکننده مذاکره مستقیم در سطح ریاستجمهوری نیست. رویترز نوشته ترامپ درباره ماهیت این گفتوگوها جزئیاتی ارائه نکرده است.
بنابراین هر خبری درباره ادامه مذاکرات را نباید بهطور خودکار به معنای نزدیک شدن دیدار ترامپ و پزشکیان تعبیر کرد.
نیویورک؛ فرصت دیپلماتیک بدون تضمین نتیجه
مجموع خبرهای روز ۲۲ سپتامبر نشان میدهد شرایط از یک «نه» قطعی برای مذاکره فاصله دارد، اما هنوز به مرحله اعلام یک دیدار رسمی نیز نرسیده است.
آمریکا میگوید جلسهای برنامهریزی نشده اما آماده گفتوگوست. ایران میگوید پزشکیان با ترامپ ملاقات نمیکند، اما هیأت ایرانی اختیار پیگیری دیپلماسی از طریق واسطهها را دارد. ترامپ نیز ساعاتی بعد از ادامه تماس با ایران سخن گفته و ابراز امیدواری کرده که در نهایت توافقی شکل بگیرد.
به همین دلیل مهمترین خبر فعلی شاید نه «دیدار ترامپ و پزشکیان»، بلکه باز ماندن کانال ارتباطی در میانه اختلافات جدی دو کشور باشد.
تا زمانی که کاخ سفید یا هیأت ایرانی برنامه رسمی تازهای اعلام نکنند، ملاقات روسای جمهور همچنان در حد احتمال باقی میماند؛ اما برخلاف تصور بسته شدن کامل مسیر سیاسی، تحولات همان روز نشان میدهد گفتوگوها و پیامرسانی دیپلماتیک همچنان ادامه دارد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
