بازار موتورسیکلت از کنترل خارج شد؟ جهش قیمت‌ها در مهر ۱۴۰۵ / دست‌دوم‌ها جای موتور صفر را گرفتند

نشانه تازه التهاب بازار در فهرست قیمت مهرماه برخی تولیدکنندگان دیده می‌شود. بررسی فهرست جدید کویر موتور نشان می‌دهد بخش مهمی از مدل‌های شهری، اسپرت و آفرود این شرکت افزایش قیمت داشته‌اند و در بعضی محصولات رشد قیمت نسبت به شهریور از ۳۰ درصد عبور کرده است.

قیمت محصولات این شرکت در فهرست مهر از حدود ۳۶۶ میلیون تومان آغاز می‌شود و در مدل‌های گران‌تر از مرز یک میلیارد تومان عبور می‌کند. این تغییرات فقط یک نمونه از بازاری است که از ابتدای سال تحت فشار همزمان ارز، هزینه واردات قطعه و افزایش هزینه تولید قرار گرفته است.

به این ترتیب، موتورسیکلتی که سال‌ها گزینه جایگزین ارزان خودرو برای حمل‌ونقل شهری بود، اکنون خود به کالایی سرمایه‌بر تبدیل شده است.

موتور اقتصادی ۲۷۰ میلیون تومان؛ بازار ارزان‌ها کوچک شد

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تغییر ساختار بازار، قیمت موتورسیکلت‌های تجاری و اقتصادی است.

رئیس اتحادیه فروشندگان و واردکنندگان دوچرخه و موتورسیکلت تهران در پایان مرداد اعلام کرده بود ارزان‌ترین مدل‌های تجاری حدود ۲۷۰ میلیون تومان قیمت دارند و عملاً محصولی زیر ۲۵۰ میلیون تومان در بازار نو دیده نمی‌شود.

این ارقام برای گروهی اهمیت بیشتری دارد که موتورسیکلت برای آنها کالای تفریحی نیست، بلکه وسیله کار محسوب می‌شود؛ از پیک‌های موتوری گرفته تا توزیع‌کنندگان و مشاغل خدماتی.

وقتی هزینه جایگزینی وسیله کار به چند صد میلیون تومان می‌رسد، طبیعی است که بخشی از صاحبان موتور به جای خرید محصول جدید، هزینه بیشتری برای تعمیر موتور قبلی پرداخت کنند.

موتور نو گران شد؛ دست‌دوم‌ها جان گرفتند

افزایش قیمت موتور صفر باعث شده بازار کارکرده سهم بیشتری از تقاضا را جذب کند.

گزارش‌های میدانی طی تابستان نشان می‌دهد بسیاری از خریداران به نمونه‌های دست‌دوم یا تعمیر موتور فعلی خود روی آورده‌اند. مراجعه به تعمیرگاه‌ها نیز افزایش پیدا کرده و فعالان صنفی از تغییر رفتار مصرف‌کننده سخن گفته‌اند.

اما اینجا باید میان «افزایش توجه به بازار کارکرده» و «رونق کامل معاملات» تفاوت گذاشت.

قیمت‌های بالا از یک طرف خریدار را از بازار صفر به دست‌دوم هدایت کرده‌اند، اما از طرف دیگر قدرت خرید کلی خانوار کاهش یافته است. بنابراین ممکن است قیمت آگهی‌ها بالا برود، بدون اینکه همه این قیمت‌ها به معامله واقعی تبدیل شوند.

به همین دلیل برخی فعالان بازار شرایط فعلی را گرانی بدون رونق توصیف می‌کنند.

چرا موتورسیکلت این‌قدر گران شد؟

مهم‌ترین علت، هزینه ارز است.

رئیس انجمن تولیدکنندگان دوچرخه و موتورسیکلت ایران در تیرماه اعلام کرد از خرداد سال گذشته تخصیص ارز برای ثبت سفارش‌های این صنعت عملاً متوقف شده و تولیدکنندگان و واردکنندگان مجبور شده‌اند بخشی از ارز مورد نیاز خود را از ارز اشخاص یا صادرات تأمین کنند.

طبق گفته او، قطعاتی که سال قبل با دلار حدود ۷۰ هزار تومان وارد می‌شدند، امسال با نرخ‌هایی در محدوده ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان تأمین شده‌اند؛ یعنی هزینه ارزی خرید قطعه در مقطعی بیش از ۱۵۰ درصد رشد کرده است.

آمار بازار نیز شدت افزایش قیمت را تأیید می‌کند. بررسی تسنیم از تعدادی مدل پرتیراژ نشان داده برخی موتورسیکلت‌ها طی یک سال بین حدود ۱۳۰ تا بیش از ۲۰۰ درصد افزایش قیمت داشته‌اند؛ برای نمونه رشد قیمت TVS WEGO 110 بیش از ۲۱۸ درصد و SYM JX249 حدود ۲۰۹ درصد گزارش شده است.

هزینه حمل قطعات پنج برابر شد

ارز تنها مشکل نیست.

طبق اعلام انجمن تولیدکنندگان، هزینه حمل یک کانتینر قطعات از چین که پیش‌تر حدود دو هزار دلار بود، در مقاطعی به ۱۰ تا ۱۲ هزار دلار افزایش یافته است.

تغییر مسیرهای حمل‌ونقل و استفاده بیشتر از مسیر زمینی، یکی از دلایل این جهش عنوان شده است. اگرچه حمل‌ونقل سهم محدودی از بهای تمام‌شده موتور دارد، افزایش پنج تا شش برابری آن در کنار ارز گران، مواد اولیه، دستمزد و هزینه مالی، فشار نهایی را بیشتر کرده است.

به همین علت، کاهش قیمت بدون تغییر در هزینه تأمین ارز و قطعه برای تولیدکنندگان دشوار است.

پالس ۲۰۰NS؛ چرا هنوز مشتری دارد؟

در بازار کارکرده، باجاج پالس NS200 همچنان از مدل‌هایی است که میان علاقه‌مندان به موتورهای خیابانی شناخته شده است.

توان موتور بالاتر نسبت به مدل‌های اقتصادی، طراحی اسپرت و سابقه طولانی حضور برند باجاج در ایران موجب شده نمونه‌های سالم این موتور بازار دست‌دوم فعالی داشته باشند.

با این حال قیمت پالس کارکرده به‌شدت تابع سال ساخت، میزان کارکرد، وضعیت انجین، سلامت شاسی و سابقه تصادف است. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس نام NS200 درباره ارزش خرید یک نمونه آگهی‌شده قضاوت کرد.

در بازار فعلی، اختلاف قیمت یک موتور سالم با نمونه‌ای که نیاز به تعمیر موتور یا قطعات بدنه دارد می‌تواند قابل توجه باشد؛ موضوعی که با افزایش هزینه قطعات اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

بنلی TRK 249؛ ظاهر ادونچر با هزینه نگهداری متفاوت

بنلی TRK 249 در گروه دیگری از بازار قرار می‌گیرد.

این مدل به دلیل طراحی ادونچر، ابعاد بزرگ‌تر و فرم ظاهری نزدیک به موتورسیکلت‌های مسافرتی مورد توجه بخشی از خریداران قرار گرفته است.

اما مقایسه آن با موتورهای شهری اقتصادی فقط براساس قیمت خرید درست نیست. خریدار باید قیمت قطعات، تایر، سرویس‌های دوره‌ای و هزینه تعمیر را نیز محاسبه کند.

بازار فعلی قطعات یکی از حساس‌ترین بخش‌های صنعت موتورسیکلت شده است. گزارش‌های صنفی علاوه بر افزایش قیمت، درباره کمبود برخی قطعات و گسترش استفاده از قطعات غیراستاندارد نیز هشدار داده‌اند.

بنابراین در خرید TRK یا هر موتور کارکرده گران‌تر، سوابق نگهداری اهمیت زیادی دارد.

هوندا CG125 یا طرح CG؟ یک تفاوت مهم

نام CG125 سال‌هاست با موتورسیکلت‌های اقتصادی بازار ایران گره خورده است، اما باید یک نکته را در نظر گرفت: بخش بزرگی از موتورهایی که در بازار ایران با عنوان CG125 شناخته می‌شوند، لزوماً محصول اصلی شرکت هوندا نیستند و نمونه‌های متعدد طرح هوندا توسط برندها و مونتاژکنندگان مختلف عرضه شده‌اند.

سادگی موتور، تعمیرپذیری بالا و فراوانی قطعات باعث شده خانواده طرح CG همچنان مورد توجه خریداران باشد.

اما کیفیت ساخت تمام نمونه‌ها یکسان نیست. برند، سال تولید، کیفیت مونتاژ و قطعات استفاده‌شده می‌تواند تفاوت زیادی در دوام و هزینه نگهداری ایجاد کند.

بنابراین استفاده از عبارت‌هایی مانند «هوندا CG125» در آگهی لزوماً نباید خریدار را از بررسی دقیق برند و مدارک موتور بی‌نیاز کند.

آپاچی ۱۸۰؛ بازار کارکرده تحت تاثیر قیمت قطعه

TVS Apache 180 نیز از مدل‌های شناخته‌شده اسپرت شهری در بازار ایران است و به دلیل ترکیب توان مناسب و ابعاد قابل کنترل برای استفاده روزمره مورد توجه قرار گرفته است.

اما مانند پالس و بنلی، افزایش هزینه قطعات می‌تواند معادله خرید یک نمونه کارکرده را تغییر دهد.

موتوری که قیمت اولیه کمتری دارد اما نیازمند تعویض لاستیک، کیت زنجیر، دیسک، قطعات انژکتور یا تعمیر بخش موتور است ممکن است در نهایت گران‌تر از یک نمونه سالم تمام شود.

در بازار امروز، کارشناسی فنی پیش از خرید موتورسیکلت کارکرده اهمیت بیشتری از گذشته پیدا کرده است.

آیا مردم برای حفظ ارزش پول به موتور هجوم آورده‌اند؟

این گزاره نیازمند احتیاط است.

اگرچه دارایی‌های بادوام در دوره‌های تورمی ممکن است کارکرد حفظ ارزش نیز پیدا کنند، داده‌های صنفی فعلی بیشتر از افت قدرت خرید، کاهش فروش موتور نو و افزایش تعمیرات حکایت دارند تا یک موج گسترده سرمایه‌گذاری در موتورسیکلت.

حتی با وجود افزایش قیمت‌های شدید، بازار فروش رونق متناسبی نداشته است.

بنابراین افزایش قیمت موتور کارکرده را نمی‌توان فقط با «هجوم خریداران برای سرمایه‌گذاری» توضیح داد. کاهش عرضه، هزینه جایگزینی بالا و گران شدن موتور صفر احتمالاً عوامل مهم‌تری هستند.

پیش‌بینی بازار موتورسیکلت در مهر ۱۴۰۵

سیگنال‌های فعلی بازار هنوز از بازگشت سریع قیمت‌ها حکایت ندارند.

قیمت‌های جدید مهرماه نشان می‌دهد فشار هزینه همچنان در حال انتقال به مصرف‌کننده است و فعالان صنعت نیز تأکید کرده‌اند تا زمانی که مسئله ارز و لجستیک حل نشود، انتظار کاهش پایدار قیمت دشوار خواهد بود.

از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید سقفی برای افزایش معاملات ایجاد کرده است. این یعنی ممکن است قیمت‌های پیشنهادی باز هم بالا بروند، اما تعداد خریداران واقعی کاهش پیدا کند.

محتمل‌ترین ویژگی بازار در کوتاه‌مدت ادامه همین دوگانگی است: قیمت بالا، فروش ضعیف و حرکت بیشتر خریداران به سمت کارکرده و تعمیرات.

موتورسیکلت هنوز نسبت به خودرو ابزار حمل‌ونقل ارزان‌تری است، اما فاصله آن با تصور قدیمی «وسیله ارزان شهری» به‌سرعت در حال افزایش است. وقتی کف موتورهای نو به چند صد میلیون تومان رسیده و برخی مدل‌ها در یک سال بیش از دو برابر شده‌اند، بازار دست‌دوم نیز نمی‌تواند از این موج جدا بماند.

در نتیجه، مهم‌ترین نکته برای خریدار در مهر ۱۴۰۵ نه فقط پیدا کردن ارزان‌ترین آگهی، بلکه محاسبه هزینه واقعی مالکیت است؛ قیمت خرید، سلامت موتور، هزینه قطعات، بیمه، تعمیرات و امکان فروش مجدد، همگی باید قبل از تصمیم نهایی کنار یکدیگر قرار گیرند.