فولاد ایرانیان
پایان فروش تخم‌مرغ‌های بی‌نام‌ونشان نزدیک شد؛ تخم‌مرغ فله از بازار جمع می‌شود / بازار به سمت شناسنامه‌دار شدن ۱۰۰ درصدی می‌رود
بازار تخم‌مرغ ایران در آستانه یک تغییر مهم نظارتی قرار گرفته است. وحید صالحی، رئیس سازمان دامپزشکی کشور، اعلام کرده تخم‌مرغ‌های فله و فاقد مشخصات به‌تدریج از سطح بازار جمع‌آوری خواهند شد و هدف سازمان رسیدن به شناسنامه‌دار شدن ۱۰۰ درصدی این محصول است. این برنامه قرار است امکان رهگیری مبدأ تولید، تاریخ تولید و مشخصات محصول را فراهم کند؛ موضوعی که در قانون برنامه هفتم نیز بر آن تأکید شده است. با این حال هنوز تاریخ دقیق ممنوعیت کامل عرضه تخم‌مرغ فله اعلام نشده و اجرای طرح به‌صورت مرحله‌ای دنبال می‌شود.
۲۲:۲۴ - ۱۴ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
رئیس سازمان دامپزشکی کشور در تازه‌ترین اظهارات خود گفته است شناسنامه‌دار کردن محصولات تحت نظارت، به‌خصوص تخم‌مرغ خوراکی، یکی از اولویت‌های این سازمان است.
به گفته وحید صالحی، طی حدود ۱۰ سال گذشته بخش قابل توجهی از واحدهای مرغداری تخم‌گذار و مراکز مستقل بسته‌بندی وارد این فرآیند شده‌اند و اکنون هدف اصلی، رساندن پوشش طرح به ۱۰۰ درصد بازار است.
صالحی تأکید کرده مقاومت جدی از سوی تولیدکنندگان در برابر این سیاست مشاهده نشده و حتی بخشی از واحدهای تولیدی، درج تاریخ و مبدأ تولید را به‌عنوان یک مزیت تجاری و ابزاری برای برندسازی پذیرفته‌اند.
بر همین اساس، تخم‌مرغ‌هایی که بدون مشخصات و به‌صورت فله عرضه می‌شوند، قرار است به‌تدریج از بازار حذف شوند.
نکته مهم این است که در اظهارات امروز تاریخ مشخصی برای ممنوعیت کامل فروش تخم‌مرغ فله اعلام نشده است. بنابراین نمی‌توان گفت از یک روز مشخص تمام تخم‌مرغ‌های فله غیرمجاز خواهند بود؛ آنچه فعلاً اعلام شده، حرکت مرحله‌ای به سمت حذف این نوع عرضه است.
شناسنامه تخم‌مرغ یعنی چه؟
هدف اصلی شناسنامه‌دار شدن این است که مصرف‌کننده و نهاد ناظر بتوانند مشخص کنند یک محصول:
-
در کدام واحد تولید شده است،
-
چه زمانی تولید یا بسته‌بندی شده،
-
از چه مبدأیی وارد شبکه توزیع شده،
-
و در صورت بروز مشکل، چگونه می‌توان آن را در زنجیره تأمین رهگیری کرد.
اصل این رویکرد در قانون برنامه هفتم نیز دیده شده است.
ماده ۳۵ برنامه هفتم وزارت جهاد کشاورزی را مکلف کرده محصولات کشاورزی را برای ایجاد قابلیت رهگیری و شناسایی مبدأ، شناسنامه‌دار کند. در همین قانون همچنین بر ایجاد نظام رهگیری، ردیابی، بسته‌بندی و نشان‌سازی برای محصولات خام کشاورزی، دامی، طیور و آبزی از سطح مزرعه و دامداری تأکید شده است.
بنابراین طرح جدید تخم‌مرغ صرفاً یک تصمیم مقطعی سازمان دامپزشکی نیست، بلکه در چارچوب تکالیف قانونی گسترده‌تر برای رهگیری محصولات غذایی قرار می‌گیرد.
چرا تخم‌مرغ فله برای دامپزشکی مسئله‌ساز است؟
مهم‌ترین چالش تخم‌مرغ بدون مشخصات، دشواری رهگیری آن است.
اگر محصولی فاقد نام تولیدکننده، تاریخ تولید و اطلاعات مبدأ باشد، در صورت مشاهده یک مشکل بهداشتی یا کیفی، تشخیص اینکه محصول از کدام مرغداری یا واحد توزیع آمده دشوارتر خواهد بود.
در مقابل، وقتی محصول دارای مشخصات قابل رهگیری باشد، شبکه نظارت می‌تواند سریع‌تر مبدأ احتمالی مشکل را شناسایی کند و در صورت لزوم فقط همان سری تولید را از بازار خارج کند.
وحید صالحی نیز در نشست خبری اخیر خود تأکید کرده که هدف برخوردهای نظارتی سازمان دامپزشکی حفاظت از سلامت و امنیت غذایی است و از مردم خواسته محصولات دامی را از مراکز مجاز تهیه کنند.
به همین دلیل شناسنامه‌دار شدن تخم‌مرغ را باید بیش از هر چیز یک ابزار ردیابی زنجیره تولید تا مصرف دانست.
آیا تمام تخم‌مرغ‌ها باید بسته‌بندی شوند؟
از متن اظهارات رئیس سازمان دامپزشکی می‌توان نتیجه گرفت که مسئله اصلی «فقدان مشخصات» است، نه صرفاً شکل فیزیکی بسته‌بندی.
یعنی هدف آن است که تخم‌مرغی که به مصرف‌کننده می‌رسد، دارای اطلاعات قابل شناسایی درباره مبدأ و تاریخ باشد.
با این حال در عمل، اجرای کامل چنین سیستمی احتمالاً نقش واحدهای بسته‌بندی را افزایش خواهد داد؛ زیرا درج اطلاعات استاندارد، تاریخ و برند در بسته‌بندی ساده‌تر و قابل‌کنترل‌تر است.
در سال‌های گذشته نیز واحدهای بسته‌بندی تخم‌مرغ به‌تدریج سهم بیشتری از بازار گرفته‌اند و طبق اظهارات صالحی، بخش بزرگی از این واحدها از سال‌ها قبل با پروژه شناسنامه‌دار کردن همراه شده‌اند.
حذف تخم‌مرغ فله قیمت‌ها را بالا می‌برد؟
این یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مصرف‌کنندگان است.
بسته‌بندی، چاپ اطلاعات، حمل استاندارد و کنترل کیفی طبیعتاً هزینه دارد و محصول بسته‌بندی‌شده در بسیاری از فروشگاه‌ها از نوع فله گران‌تر است.
با این حال هنوز سازمان دامپزشکی رقمی درباره هزینه احتمالی اجرای کامل طرح یا اثر آن بر قیمت مصرف‌کننده اعلام نکرده است. بنابراین نمی‌توان از حالا افزایش مشخصی را به این سیاست نسبت داد.
از طرف دیگر، بازار تخم‌مرغ در حال حاضر از نظر عرضه با کمبود روبه‌رو نیست.
حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، در شهریور اعلام کرده بود تولید ماهانه تخم‌مرغ به حدود ۱۱۵ هزار تن می‌رسد، در حالی که حداکثر نیاز داخلی در همان مقطع حدود ۱۰۵ هزار تن برآورد شده بود؛ یعنی بازار حدود ۱۰ هزار تن مازاد تولید داشته است.
وجود عرضه کافی می‌تواند بخشی از فشار احتمالی هزینه بسته‌بندی بر قیمت نهایی را محدود کند.
تولیدکنندگان هم از شناسنامه‌دار شدن استقبال کرده‌اند؟
رئیس سازمان دامپزشکی می‌گوید در مسیر اجرای این طرح مقاومت جدی تولیدکنندگان دیده نشده است.
یکی از دلایل، تغییر نگاه بازار است. در بخش قابل توجهی از فروشگاه‌ها، خریداران ترجیح می‌دهند محصولی را انتخاب کنند که حداقل تاریخ تولید و نام واحد تولیدکننده آن مشخص باشد.
برای تولیدکنندگان نیز همین اطلاعات می‌تواند به ساخت برند کمک کند. وقتی محصول بدون نام و در قالب فله فروخته می‌شود، مصرف‌کننده ارتباطی با مرغداری یا برند تولیدکننده برقرار نمی‌کند.
اما در محصول شناسنامه‌دار، کیفیت می‌تواند مستقیماً به نام یک واحد تولیدی متصل شود.
صالحی همین مسئله را یکی از عوامل همراهی تولیدکنندگان با طرح معرفی کرده است.
بازار تخم‌مرغ با مازاد تولید روبه‌روست
اجرای سیاست جدید در شرایطی رخ می‌دهد که صنعت تخم‌مرغ از سمت دیگری نیز با چالش‌های اقتصادی مواجه است.
فعالان این صنعت طی ماه‌های اخیر بارها از فاصله قیمت فروش با هزینه تولید سخن گفته‌اند.
اتحادیه مرغداران میهن در شهریور اعلام کرده بود تولید ماهانه حدود ۱۱۵ هزار تن است و میزان مصرف داخلی کمتر از این رقم قرار دارد. تولیدکنندگان بنابراین برای جلوگیری از مازاد عرضه، به صادرات و خرید حمایتی نیز وابسته‌اند.
در دوره‌های قبل نیز اتحادیه از خرید حمایتی و صادرات برای متعادل کردن بازار استفاده کرده است.
از همین رو، اجرای شناسنامه‌دار کردن در کنار اهداف بهداشتی، نباید به شکلی باشد که هزینه جدیدی بدون سازوکار مشخص به واحدهای تولیدی زیان‌ده تحمیل کند؛ موضوعی که احتمالاً در نحوه اجرای مرحله‌ای طرح اهمیت زیادی خواهد داشت.
فروشنده‌ها چه تغییری را تجربه می‌کنند؟
اگر طرح به مرحله اجرای کامل برسد، فروشگاه‌ها و مراکز عرضه نیز باید نحوه خرید خود را تغییر دهند.
محصول فاقد مبدأ مشخص و تاریخ قابل رهگیری دیگر نمی‌تواند مانند گذشته بدون محدودیت وارد شبکه خرده‌فروشی شود.
این موضوع عملاً واحدهای صنفی را به سمت خرید از مرغداری‌ها، مراکز بسته‌بندی و شبکه‌های دارای مجوز سوق خواهد داد.
از سوی دیگر، امکان نظارت نیز افزایش پیدا می‌کند؛ زیرا ناظر می‌تواند مشخصات محصول موجود در فروشگاه را با مبدأ عرضه تطبیق دهد.
در نتیجه، مسیر عرضه از «تخم‌مرغ بدون نام» به سمت «تخم‌مرغ قابل رهگیری» حرکت خواهد کرد.
آیا تخم‌مرغ فله از فردا ممنوع است؟
خیر؛ دست‌کم بر اساس اطلاعات منتشرشده فعلی چنین چیزی اعلام نشده است.
رئیس سازمان دامپزشکی از عبارت «به‌زودی» و «حذف تدریجی» استفاده کرده و تاریخ قطعی اجرای ممنوعیت سراسری را اعلام نکرده است.
بنابراین احتمالاً پیش از اجرای کامل، برای مرغداری‌ها، مراکز بسته‌بندی و واحدهای صنفی دوره‌ای برای تطبیق با مقررات در نظر گرفته خواهد شد.
جزئیات مهمی مانند شکل دقیق شناسنامه، نحوه کنترل در واحدهای صنفی، زمان آغاز برخورد با محصولات فاقد مشخصات و استثناهای احتمالی هنوز باید از سوی سازمان دامپزشکی اعلام شود.
پایان تدریجی یک شیوه قدیمی فروش تخم‌مرغ
فروش فله تخم‌مرغ سال‌ها یکی از شیوه‌های رایج عرضه در بازار ایران بوده است، اما سیاست جدید نشان می‌دهد این مدل به پایان مسیر خود نزدیک می‌شود.
برنامه هفتم دولت را به سمت ایجاد نظام رهگیری برای محصولات کشاورزی و دامی سوق داده و سازمان دامپزشکی اکنون می‌خواهد این هدف را در بازار تخم‌مرغ به پوشش ۱۰۰ درصدی برساند.
برای مصرف‌کننده، مهم‌ترین نتیجه این تغییر امکان مشاهده تاریخ و مبدأ محصول و افزایش قابلیت پیگیری در صورت بروز مشکل خواهد بود. برای تولیدکننده نیز محصول از حالت بی‌نام خارج می‌شود و امکان رقابت بر اساس کیفیت و برند بیشتر خواهد شد.
اما اجرای موفق طرح به یک عامل اساسی وابسته است: شناسنامه‌دار شدن نباید فقط به افزودن یک برچسب محدود شود؛ اطلاعات باید واقعی، قابل رهگیری و تحت نظارت باشد.
فعلاً پیام سازمان دامپزشکی روشن است: بازار تخم‌مرغ به سمت حذف محصول بی‌نام‌ونشان حرکت می‌کند و تخم‌مرغ فله فاقد مشخصات قرار است به‌تدریج از قفسه فروشگاه‌ها کنار برود.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
