فولاد ایرانیان
بیانیه سپاه در سومین سالگرد ۷ اکتبر؛ هشدار درباره حمله تازه به ایران | «طوفان‌الاقصی آینده‌ساز بود»
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در آستانه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ و سومین سالگرد حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل، بیانیه‌ای با محوریت تحولات سه سال گذشته خاورمیانه منتشر کرد. سپاه در این بیانیه، عملیات «طوفان‌الاقصی» را نقطه‌ای تعیین‌کننده در معادلات منطقه توصیف کرده و همزمان درباره هرگونه حمله نظامی تازه به ایران هشدار داده است. با این حال، بخشی از تعابیر مطرح‌شده در این متن ــ از جمله «آغاز پایان صهیونیسم» یا «شکست در همه جبهه‌ها» ــ موضع و ارزیابی رسمی سپاه است و نباید با یک جمع‌بندی مستقل از وضعیت نظامی، سیاسی و اقتصادی منطقه یکسان تلقی شود.
۲۲:۴۶ - ۱۴ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
بیانیه سپاه شامگاه ۱۴ مهر و در آستانه سومین سالگرد ۷ اکتبر منتشر شد. در متن بیانیه، عملیات حماس در ۱۵ مهر ۱۴۰۲ «حادثه‌ای آینده‌ساز» و عاملی برای فرو ریختن آنچه سپاه «افسانه شکست‌ناپذیری ارتش اسرائیل» خوانده، توصیف شده است.
سپاه همچنین استدلال کرده است که تحولات سه سال گذشته موجب تغییر معادلات منطقه‌ای شده و شبکه گروه‌های همسو با ایران در غزه، لبنان، یمن و عراق به یک عامل پایدار در موازنه امنیتی خاورمیانه تبدیل شده است.
این بخش از بیانیه ادامه همان قرائتی است که مقام‌های جمهوری اسلامی طی سه سال گذشته از هفتم اکتبر ارائه کرده‌اند؛ یعنی اینکه حمله حماس نه فقط یک عملیات نظامی، بلکه یک نقطه تغییر در ساختار امنیتی منطقه بوده است.
اما برای تحلیل اثر واقعی آن باید همزمان به پیامدهای بسیار گسترده بعدی نیز توجه کرد.
۷ اکتبر چه اتفاقی افتاد؟
حمله تحت رهبری حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به جنوب اسرائیل به کشته شدن حدود ۱۲۰۰ نفر انجامید و ۲۵۱ نفر نیز گروگان گرفته شدند. رویترز آن روز را مرگبارترین روز تاریخ اسرائیل توصیف کرده است.
ابعاد غافلگیری امنیتی و نظامی در همان ساعات نخست باعث شد ۷ اکتبر در داخل اسرائیل نیز به نماد یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های اطلاعاتی و دفاعی این کشور تبدیل شود.
با این حال، عملیات طوفان‌الاقصی آغازگر یک جنگ بسیار طولانی نیز بود که پیامدهای انسانی گسترده‌ای برای غزه داشت و سپس به لبنان، دریای سرخ، ایران و سایر نقاط منطقه سرایت کرد.
بنابراین وقتی سپاه از «فرو ریختن افسانه شکست‌ناپذیری» سخن می‌گوید، بخش مربوط به غافلگیری امنیتی اسرائیل پشتوانه آشکاری در رویدادهای ۷ اکتبر دارد؛ اما نتیجه نهایی و بلندمدت این تحول همچنان موضوع اختلاف جدی میان دولت‌ها و تحلیلگران است.
سه سال بعد؛ جنگ غزه هنوز تمام نشده است
یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های سومین سالگرد ۷ اکتبر این است که بحران غزه هنوز به یک راه‌حل سیاسی پایدار نرسیده است.
رویترز در گزارش ۶ اکتبر ۲۰۲۶ نوشته طرحی که یک سال قبل با حمایت دولت دونالد ترامپ برای پایان جنگ اجرا شد، در مرحله نخست به آتش‌بس و آزادی گروگان‌ها و زندانیان منجر شد، اما اهداف اصلی آن همچنان محقق نشده‌اند. اسرائیل هنوز حدود دو سوم غزه را در کنترل نظامی خود دارد و مسئله خلع سلاح حماس، خروج کامل نیروهای اسرائیلی و بازسازی غزه حل نشده است.
طبق همین گزارش، از زمان اجرای آتش‌بس اکتبر ۲۰۲۵ بیش از ۱۴۰۰ فلسطینی در عملیات‌های بعدی کشته شده‌اند و بیش از ۱.۲ میلیون نفر در غزه با ناامنی غذایی حاد مواجه‌اند. هزینه بازسازی نیز ده‌ها میلیارد دلار برآورد می‌شود.
این وضعیت نشان می‌دهد نتیجه سه سال درگیری را نمی‌توان صرفاً با یک گزاره پیروزی یا شکست کامل توضیح داد.
اشاره بیانیه به آیت‌الله علی خامنه‌ای در شرایط تازه ایران
یکی از بخش‌های قابل توجه بیانیه امسال، استفاده از تعبیر «رهبر شهید» درباره آیت‌الله علی خامنه‌ای است.
آیت‌الله علی خامنه‌ای در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ در نخستین حملات جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران کشته شد و در تیرماه در حرم امام رضا در مشهد به خاک سپرده شد.
مجلس خبرگان نیز در ۸ مارس، مجتبی خامنه‌ای را به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی معرفی کرد.
بنابراین بیانیه امسال در فضایی کاملاً متفاوت از سالگردهای قبلی منتشر شده است؛ ایران نه‌تنها با ادامه تنش نظامی با آمریکا و اسرائیل مواجه است، بلکه ساختار عالی قدرت نیز طی سال جاری دستخوش تغییر شده است.
سپاه در بیانیه خود از ارزیابی آیت‌الله علی خامنه‌ای درباره ۷ اکتبر به عنوان یک «حادثه آینده‌ساز» استفاده کرده و آن را مبنای روایت سیاسی خود از سه سال گذشته قرار داده است.
هشدار مستقیم سپاه درباره حمله تازه به ایران
مهم‌ترین بخش روزآمد بیانیه شاید نه درباره غزه، بلکه درباره خود ایران باشد.
سپاه هشدار داده هرگونه «خطای محاسباتی» و حمله نظامی تازه به ایران با پاسخ شدید مواجه خواهد شد. این موضع در شرایطی مطرح شده که تنش نظامی ایران و آمریکا همچنان کاملاً پایان نیافته است.
رویترز در ابتدای اکتبر گزارش داد تهران در حال بررسی گزینه‌های گسترده‌تر برای پاسخ به حملات احتمالی جدید آمریکاست و همزمان مذاکرات با میانجیگری قطر برای کاهش تنش ادامه دارد.
پیشنهاد ایران شامل مجموعه‌ای از شروط برای بازگشایی کامل تنگه هرمز و کاهش تنش با آمریکا بوده است؛ اما اختلاف درباره ترتیب اجرای تعهدات همچنان پابرجاست.
بنابراین بخش هشدار نظامی بیانیه را باید در متن همین تقابل جاری تهران و واشنگتن ارزیابی کرد.
تنگه هرمز؛ ادعای «کنترل کامل» با واقعیت پیچیده‌تری روبه‌روست
سپاه در بیانیه خود به مدیریت و اعمال کنترل ایران بر تنگه هرمز نیز اشاره کرده و آن را یکی از عوامل فشار بر آمریکا و متحدانش معرفی کرده است.
واقعیت میدانی اما پیچیده‌تر است.
ایران همچنان اعلام می‌کند بازگشایی کامل تنگه را به تحقق شروط خود مشروط کرده است، اما عبور نفتکش‌ها و کشتی‌های LNG متوقف نشده است. رویترز گزارش کرده صادرات نفت خاورمیانه در بخش‌هایی از ماه سپتامبر حتی از سطح پیش از جنگ عبور کرده و متوسط صادرات هفت‌روزه منطقه به حدود ۱۸.۳ میلیون بشکه در روز رسیده است.
عبور نفت از هرمز نیز به حدود ۱۴.۲ میلیون بشکه در روز، معادل نزدیک ۸۰ درصد سطح قبل از جنگ، بازیابی شده است.
در مقابل، هزینه بیمه و حمل‌ونقل به‌شدت افزایش یافته و کرایه برخی نفتکش‌های بزرگ در مسیر خاورمیانه به آسیا از یک میلیون دلار در روز فراتر رفته است.
پس ایران همچنان اهرم قابل توجهی در هرمز دارد، اما تعبیر «کنترل کامل» بیانگر موضع تهران است و وضعیت عملی کشتیرانی ترکیبی از محدودیت، عبور گزینشی و مسیرهای جایگزین است.
آیا آمریکا و اسرائیل در «همه جبهه‌ها شکست خورده‌اند»؟
سپاه در بیانیه خود از شکست‌های راهبردی آمریکا و اسرائیل سخن گفته است. این گزاره نیز باید به عنوان ارزیابی رسمی منتشرکننده بیانیه نقل شود.
تحولات جاری تصویر ترکیبی‌تری ارائه می‌کنند.
از یک سو، آمریکا در پایان سپتامبر خروج نیروهای خود از عراق را کامل کرد؛ اقدامی که تهران و گروه‌های نزدیک به ایران آن را یک موفقیت راهبردی معرفی کردند.
از سوی دیگر، در یمن نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در روزهای اخیر عملیات بزرگی علیه حوثی‌ها آغاز کرده‌اند و مناطقی در حوالی باب‌المندب را تصرف کرده‌اند.
همچنین در غزه، اسرائیل هنوز حضور نظامی گسترده‌ای دارد و توافق سیاسی جامع برای آینده این منطقه به دست نیامده است.
به همین دلیل نتیجه منطقه‌ای سه سال گذشته را می‌توان بیشتر به شکل تغییر عمیق موازنه‌ها، افزایش هزینه جنگ برای همه بازیگران و گسترش جبهه‌های درگیری توصیف کرد تا پیروزی مطلق یک طرف.
پیام سیاسی بیانیه سومین سالگرد ۷ اکتبر چیست؟
بیانیه امسال سپاه بیش از آنکه صرفاً یک پیام مناسبتی درباره فلسطین باشد، بیانیه‌ای درباره نظم امنیتی جدید خاورمیانه است.
سه محور در آن برجسته است: تأکید بر استمرار شبکه گروه‌های همسو با ایران، هشدار درباره هرگونه عملیات نظامی تازه علیه جمهوری اسلامی و معرفی فشار بر مسیرهای راهبردی انرژی به عنوان بخشی از قدرت بازدارندگی تهران.
در عین حال شرایط سال ۲۰۲۶ با ۲۰۲۳ تفاوت اساسی دارد.
آیت‌الله علی خامنه‌ای کشته شده، مجتبی خامنه‌ای به رهبری رسیده، ایران مستقیماً وارد یک جنگ طولانی با آمریکا و اسرائیل شده، هرمز به یکی از اصلی‌ترین نقاط بحران اقتصاد جهانی تبدیل شده و در غزه نیز آتش‌بس موجود نتوانسته به یک توافق سیاسی کامل منجر شود.
از این منظر، سومین سالگرد طوفان‌الاقصی فقط یادآور رویداد ۷ اکتبر نیست؛ بلکه نشانه‌ای از این واقعیت است که بحران آغازشده در آن روز طی سه سال، جغرافیای بسیار گسترده‌تری پیدا کرده است.
سپاه این روند را نشانه تقویت جبهه مقاومت و تضعیف آمریکا و اسرائیل می‌داند؛ اما داده‌های میدانی از منطقه‌ای حکایت دارند که در آن هیچ‌یک از بازیگران هنوز به همه اهداف اعلام‌شده خود نرسیده‌اند و هزینه نظامی، اقتصادی و انسانی درگیری همچنان رو به افزایش است.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
