قیمت گوشت قرمز امروز ۱۶ مرداد ۱۴۰۵؛ بازار آرام ماند اما ماهیچه از ۲ میلیون تومان عبور کرد
بررسی تازهترین قیمتهای ثبتشده در بازار نشان میدهد در روز جمعه ۱۶ مرداد، تغییر محسوسی نسبت به معاملات روزهای قبل ایجاد نشده و بازار در وضعیت کمنوسان قرار دارد.
هر کیلوگرم ماهیچه گوساله با قیمت حدود دو میلیون و ۱۰ هزار تومان عرضه میشود و ماهیچه گوسفندی نیز با عبور از مرز دو میلیون تومان، به حدود دو میلیون و ۴۰ هزار تومان رسیده است.
قیمت هر کیلو گردن گوسفندی حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اعلام شده و راسته گوساله نیز در محدوده یک میلیون و ۸۵۰ هزار تومان قرار دارد. اقتصادآنلاین در گزارش بازار روز ۱۶ مرداد نیز این ارقام را ثبت کرده و از ثبات نسبی معاملات در آخرین روز هفته خبر داده است.
این قیمتها بسته به کیفیت گوشت، نوع بستهبندی، محل عرضه، میزان پاکشدن قطعه و فروشگاه میتواند متفاوت باشد؛ بنابراین نمیتوان یک نرخ واحد را برای تمام بازار خردهفروشی کشور در نظر گرفت.
بازار ثابت است؛ اما قیمتها همچنان بالا هستند
مهمترین ویژگی بازار فعلی، نبود موج تازهای از گرانی یا کاهش محسوس قیمت است. فروشندگان با جهش جدید تقاضا روبهرو نیستند و در مقابل، کاهش قیمت نیز به اندازهای نبوده که خریداران را برای ورود گسترده به بازار ترغیب کند.
این وضعیت یک «تعادل ضعیف» ایجاد کرده است؛ یعنی عرضه برای تامین نیاز روزمره کافی است، اما قدرت خرید مصرفکننده اجازه رونق معاملات را نمیدهد.
به همین دلیل، ثبات فعلی را نمیتوان به معنای بازگشت بازار به شرایط عادی تلقی کرد. زمانی که یک کیلو ماهیچه بیش از دو میلیون تومان قیمت دارد، حتی ثابت ماندن آن نیز برای بخش قابل توجهی از خانوارها به معنای ادامه فشار هزینهای است.
رفتار خریداران نیز همین موضوع را نشان میدهد. تقاضا به سمت حجمهای کمتر، قطعات ارزانتر یا محصولات جایگزینی مانند مرغ حرکت میکند و قطعات گرانقیمت بیشتر در معرض کاهش تقاضای مصرفی قرار دارند.
چرا ماهیچه و راسته گرانتر هستند؟
اختلاف قیمت قطعات مختلف گوشت تنها ناشی از سود فروشنده نیست. میزان گوشت خالص، استخوان، چربی، افت وزن هنگام پاککردن، محل قطعه در لاشه و مقدار تقاضا همگی بر قیمت نهایی تأثیر میگذارند.
ماهیچه، راسته و ران به دلیل کاربرد گستردهتر و سهم محدودتر آنها از هر لاشه معمولاً با قیمت بالاتری فروخته میشوند. در مقابل، گردن و برخی بخشهای سردست به دلیل استخوان بیشتر یا الگوی مصرف متفاوت، قیمت پایینتری دارند.
همین مسئله باعث شده اختلاف میان گردن گوسفندی یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی و ماهیچه بیش از دو میلیون تومانی به حدود نیم میلیون تومان در هر کیلو برسد.
این فاصله در شرایط کاهش قدرت خرید اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا خانوار بهتدریج انتخاب خود را نه براساس ذائقه، بلکه بر اساس قیمت هر کیلو و مقدار گوشت قابل استفاده تغییر میدهد.
چرا با کاهش دام زنده، گوشت ارزان نشد؟
این یکی از مهمترین تناقضهای فعلی بازار است. در حالی که قیمت برخی دامهای زنده طی هفتههای اخیر کاهش پیدا کرده، همین افت به همان نسبت در ویترین قصابیها مشاهده نمیشود.
منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور نیز اخیراً با تأیید همین موضوع گفته است قیمتسازی گوشت تابع یک نرخ واحد نیست و عوامل مختلفی در مسیر تولید تا توزیع دخالت دارند. هزینه کشتار، حملونقل، سردخانه، قطعهبندی، ضایعات، بستهبندی و سود شبکه توزیع از جمله اجزایی هستند که بعد از خروج دام از دامداری به قیمت اضافه میشوند.
این یعنی کاهش قیمت دام زنده الزاماً به همان نسبت و با همان سرعت به مصرفکننده منتقل نمیشود.
مشکل زمانی جدیتر میشود که کاهش قیمت در مبدأ تولید، زیان دامدار را افزایش دهد، اما مصرفکننده همچنان محصول نهایی را گران بخرد. در چنین وضعیتی نه تولیدکننده از بازار رضایت دارد و نه خانوار از کاهش نرخ منتفع میشود.
فاصله نرخ میادین با بازار آزاد
مقایسه قیمتهای فعلی با نرخنامههای عرضه سازمانیافته نیز نکته قابل توجهی دارد.
در آخرین نرخنامه رسمی میادین میوه و ترهبار تهران که در تیرماه منتشر شد، ماهیچه گوساله بسته به نوع عرضه و بستهبندی بین حدود یک میلیون و ۴۹۰ هزار تا یک میلیون و ۶۶۵ هزار تومان قیمت داشت. فیله گوساله نیز تا حدود یک میلیون و ۹۹۰ هزار تومان قیمتگذاری شده بود.
اکنون ماهیچه گوساله در برخی نرخهای بازار آزاد از دو میلیون تومان عبور کرده است.
البته این دو عدد کاملاً قابل مقایسه نیستند؛ زیرا زمان ثبت نرخ، کیفیت، نوع بستهبندی و کانال فروش متفاوت است. بااینحال، فاصله ایجادشده نشان میدهد محل خرید مصرفکننده میتواند تأثیر قابل توجهی بر هزینه نهایی سبد گوشت داشته باشد.
تولید داخلی چه وضعیتی دارد؟
از نظر تأمین، گزارشهای بخش دامداری فعلاً از کمبود شدید گوشت حکایت ندارند. وزارت جهاد کشاورزی نیز در ماههای گذشته از افزایش اتکا به تولید داخلی خبر داده است.
محمدابراهیم حسننژاد، معاون سابق امور تولیدات دامی وزارت جهاد، اعلام کرده بود که با وجود افزایش هزینههای تولید ناشی از اصلاحات ارزی، تولید داخلی متوقف نشده و واردات گوشت قرمز از حدود ۲۵۰ هزار تن به ۷۰ هزار تن کاهش یافته است.
این کاهش واردات نشان میدهد وزن تولید داخلی در تامین بازار بیشتر شده است؛ اما افزایش اتکا به دام داخلی به این معنا نیست که قیمت برای مصرفکننده نیز الزاماً کاهش پیدا میکند. هزینه خوراک دام، دارو، حملونقل و سایر نهادهها همچنان تعیینکننده هستند.
آیا واردات گوشت منجمد دوباره افزایش مییابد؟
یکی از راهکارهای تنظیم بازار، عرضه گوشت منجمد وارداتی برای اصناف و مصرفکنندگان پرتقاضاست.
در ماههای گذشته گوشت منجمد برزیلی و لهستانی در میادین میوه و ترهبار عرضه شده و گوشت گرم موجود در این مراکز عمدتاً از تولید داخل تأمین شده است.
فعالان صنعت دام معتقدند واردات هدفمند میتواند فشار تقاضای رستورانها، مراکز تهیه غذا و دیگر مصرفکنندگان عمده را از بازار گوشت گرم داخلی کم کند.
بااینحال، افزایش بیش از حد واردات نیز ممکن است به تولیدکننده داخلی فشار وارد کند. سیاست تنظیم بازار در نتیجه باید میان دو هدف تعادل ایجاد کند: جلوگیری از افزایش قیمت برای مصرفکننده و حفظ انگیزه اقتصادی دامدار برای ادامه تولید.
قدرت خرید؛ متغیر پنهان بازار گوشت
اگرچه بحث درباره قیمت گوشت معمولاً از سمت عرضه آغاز میشود، مشکل مهمتر در سمت تقاضا قرار دارد.
قیمتهای فعلی باعث شده بخشی از خانوارها توان خرید سابق را نداشته باشند. کاهش تقاضا نیز خود به یکی از دلایل ثبات بازار تبدیل شده است؛ یعنی قیمت نه به دلیل وفور ارزان گوشت، بلکه تا حدی به دلیل محدود شدن توان خرید افزایش بیشتری پیدا نمیکند.
در چنین بازاری، سکون معاملات میتواند هشداردهنده باشد. کاهش مصرف مواد پروتئینی در بلندمدت یک مسئله صرفاً اقتصادی نیست و میتواند ابعاد تغذیهای و اجتماعی نیز پیدا کند.
چشمانداز قیمت گوشت در هفته آینده
در کوتاهمدت نشانه محکمی از جهش ناگهانی قیمت دیده نمیشود. عرضه دام مناسب و ضعف تقاضای موثر دو عامل بازدارنده افزایش سریع نرخها هستند.
اما ادامه این ثبات به هزینه نهادهها، نرخ ارز، میزان عرضه دام، واردات گوشت منجمد و وضعیت تقاضا بستگی دارد.
اگر هزینه تولید دوباره افزایش پیدا کند یا عرضه دام کاهش یابد، قیمت خردهفروشی ظرفیت حرکت به سطوح بالاتر را دارد. در مقابل، افزایش عرضه مستقیم و کاهش واسطهها میتواند بخشی از فشار قیمت را کم کند.
در مجموع، بازار گوشت قرمز در ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ آرام است، اما این آرامش روی سطحی از قیمت شکل گرفته که برای بسیاری از خانوارها همچنان سنگین است. ماهیچه دو میلیون تومانی شاید امروز گرانتر نشده باشد، اما مهمترین پرسش بازار همچنان پابرجاست: کاهش قیمت در دامداری چه زمانی به سفره مصرفکننده خواهد رسید؟