فولاد ایرانیان
دولت وارد بازار گوشت و مرغ شد؛ کسری ۱۵۰ هزار تنی گوشت قرمز / خرید ۳۰ هزار تن مرغ در راه است
تازهترین آمار وزارت جهاد کشاورزی نشان میدهد ایران برای تأمین کامل مصرف گوشت قرمز همچنان به واردات وابسته است. مصرف سالانه گوشت قرمز حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن برآورد میشود، در حالی که تولید داخل بین ۹۳۰ تا ۹۵۰ هزار تن است؛ بنابراین سالانه حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تن کسری باید از مسیر واردات جبران شود. همزمان بازار مرغ با مسئلهای کاملاً معکوس روبهرو شده است؛ افزایش تولید و افت قیمت، دولت را به سمت تدوین دستورالعمل خرید حدود ۳۰ هزار تن مرغ کشتارشده برای حمایت از مرغداران برده است. مجموعه این تحولات نشان میدهد بازار پروتئین ایران همزمان با دو چالش متفاوت یعنی کمبود نسبی گوشت قرمز و مازاد مقطعی مرغ مواجه شده است.
۰۱:۰۳ - ۱۹ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
مرتضی معتمد، مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی وزارت جهاد کشاورزی، مصرف سالانه گوشت قرمز کشور را حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن اعلام کرده است.
از این میزان حدود ۹۳۰ تا ۹۵۰ هزار تن در داخل کشور تولید میشود. بنابراین فاصله میان تولید و مصرف چیزی در حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تن در سال است؛ شکافی که سیاستگذار ناچار است با واردات گوشت گرم یا منجمد پوشش دهد.
این آمار یک نکته مهم را نشان میدهد: بخش عمده نیاز کشور همچنان با تولید داخلی تأمین میشود، اما بازار گوشت به اندازهای متعادل نیست که بتوان واردات را به طور کامل متوقف کرد.
هر اختلال در واردات، تأمین ارز، حملونقل یا عرضه دام میتواند همین کسری محدود را به عاملی برای افزایش شدید قیمت تبدیل کند.
چرا ایران با وجود ظرفیت دامداری به واردات نیاز دارد؟
ایران از نظر اقلیمی سابقه طولانی در پرورش دام سبک دارد، اما شرایط تولید طی سالهای اخیر تغییر کرده است.
خشکسالیهای متوالی، کاهش بارندگی، افت کیفیت مراتع و محدود شدن منابع آبی باعث شده ظرفیت سنتی دامداری تحت فشار قرار گیرد. هنگامی که مرتع غذای کافی در اختیار دام قرار نمیدهد، دامدار مجبور میشود سهم بیشتری از خوراک را از بازار نهاده تأمین کند.
در این مرحله، قیمت ذرت، جو، کنجاله سویا و سایر نهادهها مستقیماً وارد هزینه تولید گوشت میشود.
بنابراین حتی اگر تعداد دام از نظر آماری قابل قبول باشد، هزینه نگهداری و پرواربندی میتواند به اندازهای بالا برود که تولیدکننده انگیزه لازم برای افزایش تولید نداشته باشد.
قیمت دام زنده در ۱۸ شهریور نیز این فشار هزینهای را نشان میدهد. طبق دادههای اتحادیه دامپروران، گوسفند زنده در برخی استانها حدود ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان و گوساله زنده حدود ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تا ۶۱۰ هزار تومان در هر کیلو معامله شده است.
قیمت جهانی گوشت گوسفندی چند دلار است؟
معتمد قیمت جهانی گوشت گوسفندی را حدود ۶.۵ تا ۷ دلار در هر کیلوگرم اعلام کرده است.
اما این عدد قیمت نهایی گوشت واردشده به ایران نیست. اگر گوشت بره با کیفیت و مشخصات مورد پسند مصرفکننده ایرانی خریداری شود، هزینه تمامشده میتواند به ۸.۵ تا ۹ دلار در هر کیلو برسد.
هزینه حمل، بیمه، عملیات بازرگانی، سردخانه، کیفیت و نوع برش گوشت از جمله عواملی هستند که فاصله قیمت جهانی تا نرخ نهایی واردات را ایجاد میکنند.
براساس توضیحات وزارت جهاد، این محاسبات با نرخ ارز تالار مرکز مبادله انجام میشود؛ بنابراین هر تغییر در نرخ ارز تجاری میتواند مستقیماً هزینه واردات گوشت و نهایتاً قیمت عرضه آن را تحت تأثیر قرار دهد.
چرا گوشت در مغازههای مختلف قیمتهای متفاوتی دارد؟
یکی دیگر از نکات مهم صحبتهای مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی وزارت جهاد، اختلاف محسوس قیمت گوشت در واحدهای عرضه است.
بخشی از این اختلاف طبیعی است. نوع دام، قسمت لاشه، کیفیت، بستهبندی، هزینه حمل، محل فروش و خدمات فروشگاه روی قیمت اثر میگذارد.
اما معتمد معتقد است بخشی از فاصله قیمتها میتواند ناشی از ضعف نظارت باشد و اصناف نیز باید روی عملکرد واحدهای زیرمجموعه خود کنترل بیشتری داشته باشند.
بررسی قیمتهای بازار نیز پراکندگی زیادی را نشان میدهد. در روزهای اخیر قیمت ران کامل ممتاز گوسفندی در برخی گزارشها حدود ۲ میلیون و ۹۰ هزار تومان، راسته با استخوان گوسفندی یک میلیون و ۶۵۰ هزار تومان و ران پاکشده گوساله حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام شده است.
در گزارشهای خردهفروشی دیگر، قیمت بعضی قطعات ممتاز حتی از دو میلیون تومان نیز عبور کرده است.
این تفاوتها نشان میدهد عبارت کلی «قیمت گوشت» به تنهایی معیار دقیقی نیست و نوع قطعه و محل عرضه اهمیت زیادی دارد.
آیا افزایش واردات گوشت باعث کاهش قیمت میشود؟
از منظر اقتصادی، افزایش عرضه میتواند فشار روی قیمت را کاهش دهد، اما نتیجه به نحوه توزیع واردات بستگی دارد.
اگر گوشت وارداتی مستقیماً وارد شبکه مصرف شود و به اندازه کافی در فروشگاهها، میادین و شبکههای تنظیم بازار عرضه شود، میتواند بخشی از تقاضا را از گوشت داخلی دور کند و جلوی رشد بیشتر قیمت را بگیرد.
اما اگر حجم واردات محدود باشد یا هزینههای واسطهگری و توزیع بالا بماند، تأثیر آن بر قیمت نهایی خانوار محدود خواهد بود.
به همین دلیل واردات را نمیتوان جایگزین اصلاح ساختاری صنعت دامپروری دانست.
راهکار پایدارتر، افزایش بهرهوری تولید، حفظ دام مولد، بهبود مراتع و کاهش نوسانات تأمین نهاده است. در غیر این صورت هر بار که تولید داخلی تحت فشار قرار گیرد، نیاز به ارز و واردات دوباره افزایش خواهد یافت.
ماجرای خرید ۳۰ هزار تن مرغ چیست؟
در حالی که بازار گوشت قرمز با کسری تولید مواجه است، بازار مرغ در شرایط متفاوتی قرار گرفته است.
معتمد اعلام کرده به دلیل افزایش تولید و کاهش شدید قیمت مرغ گرم، وزارت جهاد کشاورزی در حال ابلاغ دستورالعمل خرید حدود ۳۰ هزار تن مرغ کشتارشده است.
هدف این طرح جمعآوری بخشی از مازاد عرضه و جلوگیری از زیان بیشتر مرغداران عنوان شده است.
این سیاست در ادبیات تنظیم بازار نوعی خرید حمایتی محسوب میشود. زمانی که میزان تولید از تقاضای جاری بیشتر میشود، قیمت فروش مرغدار میتواند حتی تا نزدیکی یا زیر هزینه تولید پایین بیاید.
اگر این وضعیت ادامه داشته باشد، مرغداران در دوره بعد جوجهریزی را کاهش میدهند و چند ماه بعد بازار ممکن است با کمبود و جهش قیمت روبهرو شود.
در نتیجه دولت تلاش میکند با خارج کردن بخشی از مازاد فعلی از بازار، از سقوط بیشتر قیمت در مبدأ تولید جلوگیری کند.
قیمت مرغ در بازار چقدر شده است؟
گزارشهای بازار در ۱۸ شهریور از کاهش قیمت مرغ در نتیجه افزایش عرضه حکایت دارند.
برخی رصدهای خردهفروشی قیمت مرغ کامل تازه را در محدوده ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام کردهاند.
با این حال، ارقام بازار مرغ بسته به محل فروش، نوع عرضه و زمان ثبت قیمت متفاوت است و نرخ دریافتی مرغدار یا کشتارگاه الزاماً همان رقمی نیست که مصرفکننده در خردهفروشی پرداخت میکند.
همین فاصله میان قیمت تولیدکننده و مصرفکننده یکی از دلایل اصلی مداخلات دولت در این بازار است.
چرا ارزانی مرغ هم میتواند خطرناک باشد؟
در نگاه مصرفکننده، کاهش قیمت مرغ خبر مثبتی است؛ اما اگر افت قیمت به زیر هزینه واقعی تولید برسد، نتیجه بلندمدت میتواند معکوس باشد.
مرغدار زیاندیده در دوره بعد میزان جوجهریزی را کم میکند. با کاهش جوجهریزی، عرضه مرغ چند هفته بعد پایین میآید و قیمت دوباره افزایش پیدا میکند.
بازار مرغ ایران طی سالهای گذشته بارها چنین چرخهای را تجربه کرده است: کمبود، افزایش قیمت، رشد تولید، مازاد عرضه، افت قیمت و سپس کاهش دوباره تولید.
خرید حمایتی ۳۰ هزار تنی در واقع تلاشی است برای شکستن همین چرخه.
اگر دولت مرغ مازاد را در مقطع وفور خریداری و برای زمانهای کمبود ذخیره کند، میتواند از نوسان شدید قیمت در هر دو جهت جلوگیری کند.
بازار گوشت و مرغ در دو مسیر کاملاً متفاوت
تازهترین تصمیمهای وزارت جهاد یک تصویر جالب از بازار پروتئین کشور ارائه میدهد.
در بازار گوشت قرمز، تولید داخلی برای پاسخ کامل به مصرف کافی نیست و دولت برای جبران سالانه حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تن کسری به واردات متکی است.
در بازار مرغ اما افزایش تولید باعث شکلگیری مازاد عرضه مقطعی شده و دولت ناچار است با خرید ۳۰ هزار تن محصول از تولیدکننده حمایت کند.
این تفاوت نشان میدهد سیاست تنظیم بازار نمیتواند برای همه محصولات یکسان باشد.
برای گوشت قرمز، اولویت اصلی افزایش تولید پایدار، تأمین نهاده و مدیریت واردات است؛ اما در بازار مرغ، تنظیم میزان جوجهریزی و ایجاد ذخایر حمایتی اهمیت بیشتری دارد.
قیمت گوشت در ماههای آینده چه میشود؟
برای بازار گوشت قرمز، سه متغیر بیش از همه تعیینکننده خواهند بود: نرخ ارز واردات، قیمت نهاده و میزان عرضه دام داخلی.
اگر واردات با نرخ مناسب ادامه پیدا کند و عرضه دام کاهش محسوسی نداشته باشد، امکان کنترل نسبی قیمت وجود دارد. اما افزایش هزینه ارز یا کاهش دام آماده کشتار میتواند دوباره بازار را تحت فشار قرار دهد.
در بازار مرغ شرایط برعکس است. ادامه تولید بالا میتواند قیمتها را در کوتاهمدت کنترل کند، اما اگر خرید حمایتی نتواند زیان تولیدکنندگان را کاهش دهد و جوجهریزی افت کند، بازار در ماههای بعد با خطر بازگشت قیمتهای صعودی روبهرو خواهد شد.
به همین دلیل خبر اصلی فقط «واردات گوشت» یا «خرید ۳۰ هزار تن مرغ» نیست؛ بازار پروتئین ایران در نقطهای قرار گرفته که دولت همزمان باید کمبود یک محصول و مازاد محصول دیگر را مدیریت کند.
موفقیت این سیاست زمانی مشخص میشود که هم تولیدکننده از چرخه زیان خارج شود و هم مصرفکننده برای تأمین گوشت و مرغ با موج تازهای از افزایش قیمت مواجه نشود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
