فولاد ایرانیان
پزشکیان در سازمان ملل: ایران تسلیم نمیشود؛ راهحل هستهای توافق است نه جنگ
مسعود پزشکیان در نخستین روز مهر ۱۴۰۵ و در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، یکی از صریحترین سخنرانیهای دوره ریاستجمهوری خود را درباره جنگ، برنامه هستهای، تنگه هرمز و رابطه ایران با همسایگان ارائه کرد. رئیسجمهور اعلام کرد ایران در برابر فشار نظامی تسلیم نخواهد شد، اما همچنان مذاکره را راه حل اختلافات میداند. او همزمان بر فرمول «نه سلاح هستهای، نه محرومیت از دانش هستهای» تأکید کرد و گفت تهران امنیت خود را در تضعیف همسایگان جستوجو نمیکند. سخنرانی پزشکیان تنها یک روز بعد از اظهارات بسیار تند دونالد ترامپ علیه ایران انجام شد و به همین دلیل بخش عمده آن عملاً پاسخی به رئیسجمهور آمریکا بود.
۲۱:۵۶ - ۰۱ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
رئیسجمهور ایران عصر چهارشنبه ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ برابر با اول مهر ۱۴۰۵ در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد سخنرانی کرد.
این نشست با شعار رسمی «احیای اعتماد، مدیریت تحول؛ سازمان مللی که برای همه نتیجه به همراه آورد» برگزار میشود؛ موضوعی که سازمان ملل آن را محور اصلی دوره هشتاد و یکم اعلام کرده است.
پزشکیان نیز بخش پایانی سخنان خود را مستقیماً به موضوع اعتماد اختصاص داد و استدلال کرد بازسازی اعتماد جهانی بدون کنار گذاشتن استانداردهای دوگانه و رعایت یکسان حقوق بینالملل ممکن نیست.
اما بخش اصلی سخنرانی به جنگ ایران و آمریکا، امنیت منطقه، مسئله هستهای و تنگه هرمز مربوط بود.
رویترز گزارش کرد هیئت آمریکا در آغاز سخنرانی رئیسجمهور ایران سالن مجمع عمومی را ترک کرد. نمایندگی آمریکا تا زمان انتشار گزارش رویترز توضیحی درباره علت این اقدام ارائه نکرده بود.
پاسخ پزشکیان به ترامپ؛ ایران تسلیم نمیشود
فضای سخنرانی پزشکیان بهشدت تحت تأثیر سخنان روز قبل دونالد ترامپ بود.
ترامپ روز سهشنبه در مجمع عمومی از سیاست خود در جنگ با ایران دفاع کرد و هشدار داد اگر توافقی حاصل نشود، گزینه تشدید شدید اقدام نظامی همچنان مطرح است. او همچنین گفت تصور میکند پس از انتخابات میاندورهای سوم نوامبر امکان دستیابی به توافق وجود خواهد داشت.
پزشکیان در واکنش، تأکید کرد ایران با جنگ و فشار نظامی وادار به تسلیم نمیشود و در عین حال راه دیپلماسی را نیز نبسته است.
رویترز جمعبندی اصلی سخنان او را همین دوگانه دانست: تهران تسلیم نمیشود، اما به دیپلماسی برای پایان دادن به بحران باور دارد.
رئیسجمهور ایران در بخش پایانی سخنرانی نیز خطاب به ترامپ و دیگر تصمیمگیران آمریکایی گفت ایران برای گفتوگو آماده است، اما «زبان زور» را نمیپذیرد.
تصاویر دانشآموزان میناب و لامرد در دست رئیسجمهور
پزشکیان در ابتدای سخنرانی تصاویری از دانشآموزانی را که به گفته مقامهای ایرانی در حملات آمریکا به میناب و لامرد کشته شدهاند، در دست گرفت.
او آمریکا و اسرائیل را مسئول حمله به اهداف غیرنظامی در ایران دانست و گفت کشورش خود را قربانی تروریسم میداند، نه عامل آن. این بخش از سخنان رئیسجمهور در گزارش کامل سخنرانی منتشرشده در رسانههای داخلی نیز آمده است.
ادعاهای مطرحشده درباره ماهیت اهداف، نوع تسلیحات و مسئولیت طرفهای درگیر، بخشی از موضع رسمی ایران در جنگ جاری است و در گزارش خبری باید به همین شکل، یعنی بهعنوان اظهارات رئیسجمهور، بازتاب داده شود.
پزشکیان سپس استدلال کرد راهبرد دفاعی ایران بر افزایش قدرت بازدارندگی استوار است و تهران این قدرت را برای دفاع میخواهد، نه توسعه قلمرو یا حمله به همسایگان.
پیام هستهای پزشکیان؛ «نه سلاح هستهای، نه محرومیت»
شاید مهمترین بخش سیاست خارجی سخنرانی مربوط به پرونده هستهای بود.
پزشکیان گفت ایران انرژی و فناوری هستهای را برای پزشکی، کشاورزی، صنعت و تولید انرژی میخواهد و حاضر نیست از حق خود برای استفاده صلحآمیز از این فناوری صرفنظر کند.
فرمولی که او برای خلاصه کردن موضع تهران استفاده کرد، روشن بود:
«نه سلاح هستهای، نه محرومیت از دانش هستهای.»
رئیسجمهور همچنین تأکید کرد اختلاف هستهای از طریق میدان جنگ قابل حل نیست و راهحل را توافقی دانست که هم به جامعه جهانی درباره ماهیت صلحآمیز فعالیتهای ایران اطمینان بدهد و هم حقوق هستهای ایران را حفظ کند.
این بخش از سخنان میتواند مهمترین پیام دیپلماتیک تهران در نیویورک تلقی شود؛ زیرا در کنار ادبیات شدید علیه فشار نظامی، همچنان درِ توافق را باز نگه میدارد.
«بمب اتم در اسرائیل است، بازرسان در ایران»
پزشکیان در بخش دیگری از سخنانش نظام نظارت هستهای منطقه را مورد انتقاد قرار داد و از تفاوت برخورد با ایران و اسرائیل سخن گفت.
از نظر حقوقی، یک بخش این مقایسه قابل تأیید است: اسرائیل عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، NPT، نیست و همه فعالیتها و تأسیسات هستهای آن تحت نظام جامع پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار ندارد. اسناد سازمان ملل نیز بارها به این موضوع و درخواست برای پیوستن اسرائیل به NPT اشاره کردهاند.
در مقابل، اسرائیل سیاست رسمی «ابهام هستهای» را دنبال میکند و رسماً داشتن زرادخانه هستهای را اعلام نکرده است. بنابراین عبارت پزشکیان درباره وجود بمب هستهای در اسرائیل، بیان موضع ایران درباره توان هستهای این کشور است.
پیام تازه به همسایگان؛ ایران «رقیب امنیتی» نمیبیند
یکی دیگر از محورهای مهم سخنرانی، رابطه ایران با کشورهای پیرامونی بود.
پزشکیان گفت ایران همسایگانش را رقیب امنیتی نمیبیند و خواهان همسایگانی قدرتمند است. او استدلال کرد ناامنی یک کشور در خاورمیانه به سرعت به دیگر کشورهای منطقه سرایت میکند و به همین دلیل امنیت ایران نمیتواند بر بیثباتی دیگر کشورهای ساحلی استوار باشد.
این پیام در شرایط فعلی منطقه اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا بحران تنگه هرمز، جنگ و حضور نظامی قدرتهای خارجی، امنیت کشورهای حوزه خلیج فارس را به یکی از موضوعات اصلی دیپلماسی منطقه تبدیل کرده است.
پزشکیان همچنین گفت مسائل منطقه باید تا حد امکان توسط کشورهای خود منطقه حل شود و روابط دولتهای منطقه با قدرتهای خارجی نباید به بستری برای جنگ علیه همسایگان تبدیل شود.
تنگه هرمز؛ یکی از حساسترین بخشهای سخنرانی
موضوع هرمز یکی از بخشهایی بود که رسانههای بینالمللی بیشترین توجه را به آن نشان دادند.
پزشکیان گفت تهران نمیپذیرد دیگر کشورها از تنگه هرمز بهرهمند شوند اما ایران در استفاده از مسیرهای کشتیرانی خود با محدودیت روبهرو باشد.
رویترز نیز همین بخش را یکی از اصلیترین پیامهای سخنرانی برجسته کرد. تنگه هرمز پیش از جنگ مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت و LNG جهان بود و طی ماههای اخیر به یکی از مهمترین نقاط تنش میان ایران و آمریکا تبدیل شده است.
پزشکیان استقرار دائمی ناوگانهای نظامی خارجی و توسعه جنگ را عامل افزایش امنیت ندانست و تأکید کرد امنیت کشتیرانی نمیتواند از امنیت کشورهای ساحلی جدا باشد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که گفتوگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا در نیویورک، بنا بر گزارش رویترز، موضوع بازگشایی کامل هرمز و رفع محدودیتهای دریایی را نیز دربر گرفته است.
نفت بلافاصله به سخنان پزشکیان واکنش نشان داد
بازار جهانی انرژی نیز سخنرانیهای دو رئیسجمهور را با حساسیت دنبال کرد.
نفت که صبح چهارشنبه تحت تأثیر امید به بهبود عرضه و مذاکرات ایران و آمریکا کاهش یافته بود، بعد از سخنان پزشکیان مسیر خود را تغییر داد.
رویترز گزارش کرد قیمت برنت تا اواخر معاملات چهارشنبه نزدیک ۲ درصد افزایش یافت و به حدود ۱۰۱ دلار رسید؛ معاملهگران به این نتیجه رسیدند که اختلافات تهران و واشنگتن همچنان جدی است و توافق فوری تضمینشده نیست.
این واکنش نشان میدهد تنگه هرمز و مذاکرات ایران و آمریکا همچنان یکی از مهمترین متغیرهای بازار جهانی نفت هستند.
فلسطین و انتقاد از استانداردهای دوگانه
بخش دیگری از سخنرانی به فلسطین اختصاص داشت.
پزشکیان وضعیت غزه را نشانه ناکامی سازوکارهای بینالمللی دانست و سیاستهای اسرائیل را بهشدت مورد انتقاد قرار داد. او همچنین استدلال کرد صلح پایدار در منطقه بدون حل مسئله فلسطین و توجه به حقوق فلسطینیان امکانپذیر نیست.
اظهارات او درباره تعداد کشتهشدگان و ماهیت اقدامات اسرائیل، موضع دولت ایران بود و باید به صورت منتسب بازتاب داده شود.
رئیسجمهور این موضوع را به انتقاد گستردهتر خود از «استانداردهای دوگانه» پیوند زد و گفت اگر قواعد بینالمللی فقط برای برخی کشورها اجرا شود، اعتماد به نظام چندجانبه بیشتر آسیب خواهد دید.
سخنرانی پزشکیان چه پیام سیاسی داشت؟
سخنرانی اول مهر پزشکیان را میتوان بر سه محور اصلی خلاصه کرد.
نخست، بازدارندگی: ایران از توان نظامی خود عقبنشینی نخواهد کرد و به گفته رئیسجمهور برای دفاع از کشور از دیگران اجازه نمیگیرد.
دوم، دیپلماسی: تهران باوجود جنگ، توافق را همچنان راه حل پرونده هستهای و پایان بحران معرفی میکند.
و سوم، امنیت منطقهای: ایران میخواهد امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز با مشارکت کشورهای منطقه تعریف شود، نه صرفاً با حضور قدرتهای خارجی.
همین ترکیب باعث شد سخنرانی پزشکیان همزمان شامل ادبیات بسیار تند علیه آمریکا و اسرائیل و یک پیام روشن درباره آمادگی برای مذاکره باشد.
این دوگانه درست یک روز پس از آن مطرح شد که ترامپ نیز از یک سو ایران را تهدید کرد و از سوی دیگر از احتمال توافق بعد از انتخابات میاندورهای آمریکا سخن گفت.
جمعبندی؛ تقابل شدید، اما درِ مذاکره هنوز باز است
سخنرانی مسعود پزشکیان در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل بیش از هر چیز تصویری از وضعیت پیچیده روابط تهران و واشنگتن ارائه کرد.
از یک طرف، رئیسجمهور ایران به تهدیدهای ترامپ واکنش تندی نشان داد، بر قدرت دفاعی ایران، حقوق هستهای و موضع تهران در تنگه هرمز تأکید کرد و گفت ایران با جنگ تسلیم نمیشود.
از طرف دیگر، همان سخنرانی بارها بر گفتوگو، توافق هستهای و همکاری منطقهای تأکید داشت.
پیام نهایی تهران در نیویورک را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: ایران میگوید حاضر به عقبنشینی تحت فشار نظامی نیست، اما همچنان توافقی را میپذیرد که صلحآمیز بودن برنامه هستهای را تضمین و در عین حال حقوق هستهای کشور را حفظ کند.
این همان نقطهای است که در روزهای آینده، با ادامه تماسهای دیپلماتیک در نیویورک، میتواند تعیین کند تقابل ایران و آمریکا بار دیگر به سمت مذاکره حرکت میکند یا تنشهای نظامی و دریایی همچنان دستور کار اصلی منطقه باقی خواهند ماند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
