پیشنهاد جنجالی مالک ناپولی برای حذف استراحت بین دو نیمه؛ فوتبال ۹۰ دقیقه‌ای تغییر می‌کند؟

اورلیو دی‌لورنتیس در نشست TEHA Club در رم و در جلسه‌ای با عنوان «سینما و فوتبال؛ پایان انحصار توجه» درباره آینده سرگرمی و مسابقات فوتبال صحبت کرد. محور اصلی استدلال او این بود که فوتبال دیگر نمی‌تواند تصور کند مخاطب ۹۰ دقیقه یا بیشتر بدون رقیب در اختیارش قرار دارد.

رئیس ناپولی با اشاره به وقفه بین دو نیمه پرسید چرا این استراحت باید ۱۵ دقیقه باشد و چرا نتوان آن را کوتاه یا حتی کاملاً حذف کرد. به اعتقاد او، تماشاگری که در ورزشگاه حضور دارد معمولاً در فضای مسابقه باقی می‌ماند، اما شرایط بیننده خانگی متفاوت است؛ نوجوان ممکن است هنگام استراحت سراغ موبایل، پلی‌استیشن، یوتیوب یا محتوای دیگری برود و بازگرداندن توجه او برای شروع نیمه دوم آسان نباشد.

این صحبت‌ها در واقع بخشی از نگاه گسترده‌تر دی‌لورنتیس به فوتبال به‌عنوان «محصول سرگرمی» است. او معتقد است باشگاه‌ها فقط با یکدیگر رقابت نمی‌کنند؛ بلکه برای جلب توجه مخاطب، رقیب شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های ویدیویی، سرویس‌های استریم و تولیدکنندگان محتوای کوتاه نیز هستند.

آیا استراحت ۱۵ دقیقه‌ای واقعاً قابل حذف است؟

اینجا باید میان ایده دی‌لورنتیس و قانون رسمی فوتبال تفاوت گذاشت.

طبق قانون هفتم IFAB، مسابقه از دو نیمه مساوی ۴۵ دقیقه‌ای تشکیل می‌شود و بازیکنان حق برخورداری از استراحت بین دو نیمه را دارند؛ مدت این استراحت نباید بیش از ۱۵ دقیقه باشد. مقررات هر رقابت باید مدت آن را مشخص کند و تغییر آن نیز در چارچوب قوانین و با مجوز داور انجام می‌شود.

بنابراین عدد ۱۵ دقیقه یک «حداکثر» است و در شرایط خاص می‌توان زمان استراحت را کوتاه‌تر کرد. خود IFAB در توضیحات قانون مثال می‌زند که اگر شرایط جوی ایجاب کند، با توافق داور و دو تیم می‌توان استراحت نیمه را کوتاه کرد.

اما حذف کامل استراحت موضوع دیگری است. عبارت قانون می‌گوید بازیکنان مستحق یک فاصله استراحت هستند و قوانین اصلی فوتبال نیز جز در موارد مجاز نمی‌توانند توسط یک لیگ یا باشگاه به‌دلخواه تغییر کنند. بنابراین اجرای عمومی ایده دی‌لورنتیس در فوتبال حرفه‌ای به تغییر یا تفسیر تازه مقررات IFAB نیاز خواهد داشت. در اسناد تغییرات قوانین ۲۰۲۶/۲۷ نیز موضوع حذف استراحت بین دو نیمه به‌عنوان تغییر رسمی اعلام نشده است.

به بیان ساده‌تر، آنچه دی‌لورنتیس گفته فعلاً پیشنهاد و دیدگاه شخصی رئیس ناپولی است، نه تصمیم فیفا یا IFAB.

چرا مالک ناپولی نگران نسل ۱۵ ساله‌هاست؟

بخش مهم‌تر صحبت‌های دی‌لورنتیس شاید اصلاً مربوط به آن ۱۵ دقیقه نباشد؛ او درباره تغییر بنیادی شیوه مصرف محتوا صحبت می‌کند.

در گذشته، پخش یک مسابقه بزرگ فوتبال می‌توانست میلیون‌ها نفر را برای دو ساعت مقابل تلویزیون نگه دارد. گزینه‌های جایگزین محدود بودند و فوتبال برای جلب توجه مجبور نبود با حجم بی‌نهایتی از محتوا رقابت کند.

امروز اما نوجوانی که مسابقه را روی تلویزیون یا تلفن همراه می‌بیند، همزمان تنها چند لمس با یوتیوب، تیک‌تاک، بازی آنلاین، پیام‌رسان‌ها یا شبکه‌های اجتماعی فاصله دارد.

از نگاه دی‌لورنتیس، باشگاهی مانند ناپولی در زمین باید با اینتر، یوونتوس و میلان رقابت کند، اما بیرون زمین رقیبش حتی می‌تواند ویدیویی ۳۰ ثانیه‌ای باشد که یک نوجوان در اتاق خواب تولید کرده و میلیون‌ها بازدید گرفته است. همین تغییر، پایه اصلی استدلال او برای بازطراحی «محصول فوتبال» است.

فوتبال واقعاً با بحران کاهش تمرکز مخاطب مواجه است؟

ایده دی‌لورنتیس بر یک واقعیت رسانه‌ای بنا شده است: بازار سرگرمی به‌شدت تکه‌تکه شده و رقابت برای زمان مخاطب افزایش یافته است. با این حال، اینکه حذف استراحت نیمه بهترین راه پاسخ به این تغییر باشد، موضوعی جداگانه است.

وقفه بین دو نیمه فقط زمانی برای پخش تبلیغات یا استراحت بینندگان نیست. مربیان در همین مدت تغییرات تاکتیکی را توضیح می‌دهند، بازیکنان آب و مواد انرژی‌زا دریافت می‌کنند، آسیب‌های جزئی بررسی می‌شود و تیم‌ها برای نیمه دوم آماده می‌شوند.

از طرف دیگر، استراحت بین دو نیمه خود بخشی مهم از مدل اقتصادی پخش فوتبال است. شبکه‌های تلویزیونی از این زمان برای تحلیل، تبلیغات و برنامه‌های تجاری استفاده می‌کنند. حذف کامل آن می‌تواند ساختار قراردادهای رسانه‌ای و تبلیغاتی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

بنابراین مسئله فقط این نیست که «آیا بازیکنان می‌توانند بدون ۱۵ دقیقه استراحت بازی کنند؟»؛ کل اکوسیستم تجاری و فنی فوتبال حول این ساختار شکل گرفته است.

حذف استراحت چه اثری روی بازیکنان خواهد گذاشت؟

یکی از مهم‌ترین نقاط ضعف ایده حذف کامل وقفه، مسئله فشار جسمانی است.

فوتبال حرفه‌ای امروز نسبت به چند دهه قبل سرعت، شدت دویدن و فشار فیزیکی بسیار بیشتری دارد. بازیکنان علاوه بر مسابقات داخلی، در رقابت‌های اروپایی، ملی و تورنمنت‌های مختلف حضور دارند و تقویم فشرده یکی از موضوعات اصلی بحث در فوتبال جهان است.

در چنین شرایطی حذف کامل فرصتی که بازیکنان میان دو نیمه برای ریکاوری دارند، احتمالاً با مخالفت مربیان، پزشکان و اتحادیه‌های بازیکنان روبه‌رو خواهد شد.

حتی قوانین فعلی IFAB نیز علاوه بر استراحت نیمه، در شرایط مشخص اجازه وقفه‌های نوشیدن آب و خنک‌شدن بازیکنان را می‌دهد؛ موضوعی که نشان می‌دهد حفاظت از سلامت ورزشکاران یکی از ملاحظات قوانین مسابقه است.

به همین دلیل، حتی اگر فوتبال روزی تصمیم بگیرد برای حفظ مخاطب جوان تغییراتی ایجاد کند، کوتاه کردن محدود استراحت بسیار عملی‌تر از حذف کامل آن به نظر می‌رسد.

دی‌لورنتیس؛ مدیری که فوتبال را مثل صنعت سرگرمی می‌بیند

نوع نگاه رئیس ناپولی را باید با سابقه حرفه‌ای او نیز مرتبط دانست.

دی‌لورنتیس علاوه بر فوتبال، تهیه‌کننده سینماست و در خانواده‌ای شناخته‌شده در صنعت فیلم ایتالیا رشد کرده است. همین سابقه باعث شده او بارها فوتبال را نه فقط یک ورزش، بلکه یک محصول رسانه‌ای و سرگرمی توصیف کند. نشست اخیر رم نیز دقیقاً بر پیوند سینما، فوتبال و رقابت برای توجه مخاطبان تمرکز داشت.

او در مدیریت فوتبال نیز چهره کم‌حاشیه‌ای نبوده است. ناپولی در دوران ریاست دی‌لورنتیس توانست در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵ قهرمان سری A شود؛ قهرمانی ۲۰۲۵ دومین اسکودتوی این تیم طی سه فصل بود.

به همین دلیل اظهارات او صرفاً حرف یک مدیر بیرون از ساختار فوتبال نیست؛ اما این جایگاه نیز به معنای آن نیست که پیشنهادش در مسیر تصویب قرار گرفته باشد.

آیا فوتبال برای نسل جدید قوانینش را تغییر می‌دهد؟

بحث اصلی مطرح‌شده توسط دی‌لورنتیس احتمالاً در سال‌های آینده بارها تکرار خواهد شد: فوتبال تا کجا باید برای عادات رسانه‌ای نسل جدید تغییر کند؟

IFAB در سال‌های اخیر واقعاً برخی قوانین را برای افزایش جریان بازی و کاهش اتلاف زمان تغییر داده است. در مقررات ۲۰۲۶/۲۷ نیز مواردی مانند محدودیت زمانی برای خروج بازیکن تعویضی و پروتکل‌های تازه برای کاهش تأخیرها دیده می‌شود.

بنابراین اصل تغییر قوانین فوتبال موضوع ممنوعه‌ای نیست. خود دی‌لورنتیس نیز استدلال می‌کند قانونی صرفاً به این دلیل که دهه‌ها قدمت دارد نباید «مقدس» تلقی شود.

با این حال مرز مهمی وجود دارد: هر تغییر باید همزمان جذابیت رسانه‌ای، عدالت مسابقه، سلامت بازیکنان و منافع اقتصادی فوتبال را در نظر بگیرد.

استراحت بین دو نیمه حذف می‌شود؟ فعلاً نه

اظهارات رئیس ناپولی بدون شک بحث جذابی را درباره آینده فوتبال ایجاد کرده، اما در شرایط فعلی هیچ تصمیم رسمی برای حذف وقفه ۱۵ دقیقه‌ای وجود ندارد.

قانون هفتم IFAB همچنان حق استراحت بین دو نیمه را برای بازیکنان به رسمیت می‌شناسد و حداکثر زمان آن را ۱۵ دقیقه تعیین کرده است. در فهرست تغییرات رسمی فصل ۲۰۲۶/۲۷ نیز حذف این استراحت دیده نمی‌شود.

اهمیت حرف دی‌لورنتیس شاید بیشتر در سؤالی باشد که مطرح کرده است: آیا فوتبال می‌تواند با همان ساختار صد سال گذشته، توجه نسلی را حفظ کند که در چند ثانیه میان ده‌ها نوع سرگرمی جابه‌جا می‌شود؟

پاسخ هنوز مشخص نیست. اما اگر رقابت برای توجه مخاطب همان‌طور که رئیس ناپولی می‌گوید به مهم‌ترین نبرد صنعت فوتبال تبدیل شود، احتمالاً بحث درباره زمان مسابقه، توقف‌ها و شیوه ارائه فوتبال در سال‌های آینده بسیار جدی‌تر خواهد شد.