جام استقلال فعلاً منتفی شد؛ چرا لیگ بیست‌وپنجم همچنان بدون قهرمان می‌ماند؟

لیگ بیست‌وپنجم در شرایطی نیمه‌تمام ماند که استقلال هنگام توقف مسابقات در صدر جدول قرار داشت. سازمان لیگ در نهایت اعلام کرد ادامه رقابت‌های فصل ۱۴۰۴-۱۴۰۵ برگزار نمی‌شود و جدول در همان وضعیت متوقف خواهد شد. در همان تصمیم، تکلیف سهمیه‌های آسیایی و برخی مسائل دیگر به شیوه‌ای جداگانه مشخص شد، اما قهرمانی برای آن فصل اعلام نشد.

همین وضعیت از ابتدا دو برداشت متفاوت ایجاد کرد. استقلال استدلال می‌کرد که در زمان توقف مسابقات صدرنشین بوده و باید به‌عنوان قهرمان شناخته شود. در مقابل، فدراسیون و سازمان لیگ بر این نکته تأکید داشتند که فصل کامل نشده و در مقررات موجود نیز سازوکار روشنی برای معرفی قهرمان در چنین شرایطی وجود نداشته است.

اختلاف از همین‌جا شکل گرفت و در ماه‌های بعد چند بار دوباره به صدر اخبار برگشت.

استقلال هنگام توقف واقعاً صدرنشین بود

از نظر جدول، بحث استقلال بی‌پایه نبود. داده‌های باقی‌مانده از فصل نیمه‌تمام نشان می‌دهد آبی‌ها با ۴۱ امتیاز از ۲۲ مسابقه در صدر قرار داشتند. تراکتور و سپاهان هر دو با ۳۹ امتیاز از ۲۲ بازی پشت سر استقلال بودند.

در نتیجه استقلال در زمان توقف، دو امتیاز بیشتر از دو رقیب اصلی داشت؛ اما هنوز بخش قابل توجهی از فصل باقی مانده بود.

همین تفاوت میان «صدرنشینی» و «قهرمانی رسمی» هسته اصلی دعوای حقوقی است. صدرنشینی یک واقعیت آماری بود، اما قهرمانی نیازمند مبنای مقرراتی برای پایان دادن به فصلی بود که مسابقاتش کامل نشده بود.

مصوبه هیئت‌رئیسه چه می‌گفت؟

موضع رسمی فدراسیون از تابستان نسبتاً روشن بوده است. حیدر بهاروند، رئیس سازمان لیگ، در شهریور اعلام کرد هیئت‌رئیسه پیش‌تر تصویب کرده لیگ نیمه‌تمام قهرمان ندارد و پرونده فصل بسته شده است. او همچنین تأکید کرد اگر قرار باشد تغییری در این تصمیم ایجاد شود، فقط هیئت‌رئیسه فدراسیون می‌تواند آن را انجام دهد.

سخنگوی سازمان لیگ نیز اعلام کرده بود مصوبه هیئت‌رئیسه در ۳۰ خرداد این بوده که به دلیل نیمه‌تمام ماندن رقابت‌ها، ادامه مسابقات برگزار نشود و برای آن فصل قهرمانی اعلام نشود.

به این ترتیب، از منظر اداری، اصل پرونده از ماه‌ها قبل با یک تصمیم مشخص بسته شده بود؛ استقلال بعداً خواستار بازنگری در همین تصمیم شد.

چرا حرف‌های مهدی تاج امید استقلالی‌ها را زنده کرد؟

ماجرا در مرداد وارد مرحله تازه‌ای شد. مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت جام گفت قرار است مراسم برترین‌های لیگ برگزار شود و «شاید» اهدای جام نیز در همان مراسم انجام شود.

این جمله به معنای تصمیم قطعی نبود، اما طبیعتاً باعث شد احتمال بازنگری در پرونده جدی‌تر شود.

پس از آن نیز علی تاجرنیا، رئیس هیئت‌مدیره استقلال، مدعی شد به او قول داده شده جام فصل گذشته به استقلال اهدا شود. او تأکید داشت باشگاه از مطالبه خود عقب‌نشینی نمی‌کند.

همین مواضع باعث شد این تصور شکل بگیرد که شاید فدراسیون قصد دارد مصوبه اولیه را تغییر دهد.

جلسه هیئت‌رئیسه هم جام استقلال را تصویب نکرد

با وجود شایعات متعدد، گزارش منتشرشده از جلسه هیئت‌رئیسه فدراسیون در ششم مهر نشان داد موضوع اهدای جام به استقلال حتی در دستور رسمی جلسه هم نبوده و طبق پیگیری رسانه‌ای، در آن جلسه درباره آن تصمیمی گرفته نشده است.

چند روز بعد نیز گزارش‌ها حاکی از آن بود که هیئت‌رئیسه فعلاً تصمیمی برای تغییر مصوبه قبلی ندارد و لیگ بیست‌وپنجم همچنان بدون قهرمان باقی می‌ماند.

بنابراین فاصله زیادی میان «قول»، «احتمال» یا «بحث رسانه‌ای» با مصوبه رسمی وجود دارد؛ و تا این لحظه مصوبه تازه‌ای برای قهرمانی استقلال صادر نشده است.

محمد حسنوند: اهدای جام فعلاً قانونی نیست

موضع تازه رئیس کمیته تدوین مقررات عملاً بخش حقوقی پرونده را روشن‌تر کرده است.

محمد حسنوند گفته چون پیش از شروع فصل یا هنگام وقوع بحران، قاعده مشخصی برای تعیین قهرمان در چنین شرایطی وجود نداشته، اهدای جام به استقلال در مقطع فعلی از نظر مقرراتی قانونی به نظر نمی‌رسد.

اما او همزمان یک تبصره بسیار مهم مطرح کرده: در پرونده‌هایی که خلأ قانونی وجود دارد، هیئت‌رئیسه فدراسیون می‌تواند تصمیم‌گیری کند.

این یعنی از نظر حقوقی دو گزاره همزمان درست هستند:

با مقررات موجود، استقلال خودکار قهرمان نمی‌شود؛ اما هیئت‌رئیسه می‌تواند با یک تصمیم تازه وضعیت را تغییر دهد.

بنابراین عبارت «پرونده برای همیشه بسته شد» از نظر حقوقی کمی مطلق است؛ تعبیر دقیق‌تر این است که در وضعیت فعلی و بدون مصوبه جدید، جام به استقلال نمی‌رسد.

آیین‌نامه جدید فورس‌ماژور چه می‌گوید؟

فدراسیون پس از بحران فصل گذشته تصمیم گرفت برای جلوگیری از تکرار چنین اختلافی، آیین‌نامه اختصاصی فورس‌ماژور تدوین کند.

طبق متن پیشنهادی منتشرشده، اگر حداقل ۷۵ درصد مسابقات یک فصل برگزار شده باشد، جدول همان زمان ملاک رده‌بندی خواهد بود. اگر کمتر از ۷۵ درصد مسابقات برگزار شده باشد، میانگین امتیاز هر تیم در هر بازی معیار قرار می‌گیرد. در صورت اختلاف قابل توجه تعداد بازی‌ها نیز میانگین امتیاز همراه با تفاضل گل و نتایج رودررو در نظر گرفته خواهد شد. سازمان لیگ نیز با تصویب هیئت‌رئیسه می‌تواند در شرایط خاص روش عادلانه‌تری اتخاذ کند.

آیین‌نامه همچنین وضعیت صعود و سقوط، سهمیه‌های بین‌المللی و حتی قرارداد بازیکنان و مربیان را در شرایط توقف فصل پیش‌بینی کرده است.

نکته کلیدی؛ قانون جدید شامل لیگ گذشته نمی‌شود

همین بخش، مهم‌ترین نکته پرونده استقلال است.

متن پیشنهادی صراحت دارد که در صورت تصویب هیئت‌رئیسه، این آیین‌نامه از فصل جاری اجرا خواهد شد. یعنی مقررات تازه برای آینده نوشته شده و به‌صورت خودکار قابل تسری به لیگ بیست‌وپنجم نیست.

از نظر اصول حقوقی نیز این موضوع قابل فهم است؛ اگر پس از پایان یک فصل قانونی جدید تدوین شود و سپس همان قانون برای تعیین نتیجه فصل قبلی به کار رود، بحث «عطف بماسبق» مطرح می‌شود و امکان اعتراض باشگاه‌های دیگر افزایش پیدا می‌کند.

بنابراین حتی اگر براساس فرمول جدید، استقلال همچنان در جایگاه نخست قرار می‌گرفت، این موضوع به‌تنهایی مجوز قانونی برای اعطای جام فصل گذشته نیست.

اگر قانون جدید اجرا می‌شد استقلال چه وضعی داشت؟

این بخش صرفاً یک تحلیل فرضی است و ارزش حقوقی برای فصل گذشته ندارد.

در جدول زمان توقف، استقلال ۴۱ امتیاز از ۲۲ مسابقه داشت؛ یعنی میانگین حدود ۱.۸۶ امتیاز در هر بازی. تراکتور و سپاهان نیز با ۳۹ امتیاز از ۲۲ بازی، میانگین حدود ۱.۷۷ امتیاز داشتند.

بنابراین حتی با معیار «میانگین امتیاز در هر مسابقه» که در آیین‌نامه پیشنهادی جدید آمده، استقلال بالاتر از این دو تیم باقی می‌ماند.

این موضوع استدلال ورزشی باشگاه استقلال را تقویت می‌کند، اما مشکل اصلی همچنان پابرجاست: این قانون هنگام برگزاری لیگ بیست‌وپنجم وجود نداشته است.

چرا فدراسیون حالا مجبور به قانون‌گذاری شد؟

لیگ نیمه‌تمام فقط بحث قهرمان را به بحران نکشید.

تعیین سهمیه‌های آسیایی نیز نیازمند تصمیم‌های استثنایی شد و برای سهمیه سوم حتی تورنمنت جداگانه در نظر گرفته شد. وضعیت سقوط تیم‌ها نیز با سازوکاری متفاوت تعیین شد. همین اتفاقات نشان داد آیین‌نامه مسابقات برای یک توقف ناگهانی و طولانی آمادگی کافی نداشته است.

قانون تازه در واقع نتیجه مستقیم همان تجربه است.

اگر از این پس شرایطی مانند جنگ، بلای طبیعی، بحران امنیتی یا هر اتفاقی که ادامه فصل را غیرممکن کند رخ دهد، فدراسیون قرار است پیش از تصمیم‌گیری سیاسی یا سلیقه‌ای، یک فرمول از پیش تعیین‌شده در اختیار داشته باشد.

استقلال هنوز پرونده را بسته نمی‌داند

باشگاه استقلال نیز فعلاً عقب‌نشینی نکرده است.

سعید فتاحی، رئیس سازمان فوتبال استقلال، همین روز گذشته اعلام کرد باشگاه به پیگیری ادامه خواهد داد و استدلال کرد وقتی فدراسیون برای تعیین برخی تکالیف فصل گذشته راهکارهای خاصی مانند تورنمنت سه‌جانبه طراحی کرده، می‌تواند درباره قهرمانی نیز تصمیم بگیرد.

در نتیجه ماجرا از دید استقلال هنوز پایان نیافته؛ اما این پیگیری باید بتواند هیئت‌رئیسه را متقاعد کند مصوبه قبلی خودش را تغییر دهد.

تا زمانی که چنین اتفاقی رخ نداده، وضعیت رسمی همان چیزی است که سازمان لیگ قبلاً اعلام کرده: لیگ بیست‌وپنجم بدون قهرمان.

جام استقلال فعلاً در گاوصندوق می‌ماند

جمع‌بندی پرونده در حال حاضر نسبتاً روشن است. استقلال هنگام توقف لیگ صدرنشین بود و از نظر آماری نسبت به تراکتور و سپاهان برتری داشت؛ اما فصل کامل نشد و در آن زمان مقررات مشخصی برای تعیین قهرمان در شرایط فورس‌ماژور وجود نداشت.

هیئت‌رئیسه نیز بعداً تصویب کرد قهرمانی برای آن فصل اعلام نشود. این مصوبه تاکنون لغو نشده است.

آیین‌نامه تازه فورس‌ماژور نیز هنوز در مرحله تصویب نهایی قرار دارد و حتی پس از تصویب، برای فصل جاری و آینده در نظر گرفته شده است؛ نه فصل گذشته.

به همین دلیل، استقلال در شرایط فعلی جام لیگ بیست‌وپنجم را دریافت نخواهد کرد. تنها مسیری که هنوز باز مانده، صدور یک مصوبه جدید از سوی هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال است؛ مسیری که با توجه به پابرجا ماندن تصمیم قبلی، فعلاً نشانه‌ای از فعال شدن آن دیده نمی‌شود.

پس پاسخ امروز به سؤال هواداران روشن است: جام فعلاً به استقلال داده نمی‌شود؛ اما از نظر حقوق اداری، پرونده فقط زمانی برای همیشه بسته خواهد شد که هیئت‌رئیسه صراحتاً اعلام کند هیچ بازنگری دیگری در تصمیم قبلی انجام نخواهد داد.