افزایش قیمت ایرانخودرو از ۱۲ شهریور؛ کدام خودروها تا ۱۴۸ میلیون تومان گران میشوند؟
افزایش دوباره قیمت محصولات ایرانخودرو این بار از مسیر متفاوتی وارد فاکتور مشتریان شده است. شرکت ایرانخودرو اعلام کرده از روز پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ هزینههای جدید ناشی از اجرای اصلاحیه آییننامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو در قیمت مصرفکننده محصولات اعمال خواهد شد.
برخلاف افزایشهایی که مستقیماً از تغییر قیمت کارخانه یا اصلاح قیمت پایه محصول ناشی میشوند، محور اصلی این تغییر افزایش هزینه مرتبط با «گواهی اسقاط» و هزینههای قانونی لازم برای شمارهگذاری خودرو است.
گزارشهای منتشرشده از اطلاعیه ایرانخودرو نشان میدهد ارزش هر گواهی اسقاط که پیشتر ۳۵ میلیون تومان بود، به ۶۰ میلیون تومان افزایش یافته است. همزمان نحوه محاسبه و تعداد گواهی مورد نیاز برای برخی گروههای خودرویی نیز در هزینه نهایی اثر میگذارد.
محصولات ایرانخودرو چقدر گران میشوند؟
میزان افزایش برای تمام خودروها یکسان نیست و نوع محصول تعیین میکند چه مبلغی به قیمت مصرفکننده اضافه شود.
در خودروهای سواری تولیدی ایرانخودرو، میزان افزایش اعلامشده حداکثر حدود ۴۲ میلیون و ۵۰ هزار تومان است.
برای محصولات مونتاژی، بار مالی بهمراتب بیشتر خواهد بود و افزایش قیمت مصرفکننده میتواند به حدود ۱۴۷ میلیون و ۸۰۰ تا ۱۴۷ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان برسد.
در گروه وانت نیز مبلغ افزودهشده حدود ۴۴ میلیون و ۸۸۰ هزار تومان اعلام شده و برای تاکسیها این رقم میتواند تا حدود ۹۱ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان افزایش پیدا کند. گزارشهای منتشرشده از اطلاعیه ایرانخودرو نیز سقف تقریبی ۴۲ میلیون تومان برای سواری تولید داخل، حدود ۱۴۷.۹ میلیون تومان برای محصولات مونتاژی، حدود ۴۴ میلیون تومان برای وانت و ۹۱.۴ میلیون تومان برای تاکسی را تأیید میکنند.
در نتیجه، تیتر «افزایش قیمت ایرانخودرو» به معنای افزایش یکسان قیمت تمام خودروهای این شرکت نیست. میزان اثر مقررات جدید بسته به نوع خودرو و الزامات مربوط به اسقاط متفاوت است.
ماجرای گواهی اسقاط چیست و چرا قیمت خودرو را بالا برد؟
ریشه این تغییر به قانون ساماندهی صنعت خودرو بازمیگردد.
براساس ماده ۱۰ این قانون، تولیدکنندگان خودرو برای شمارهگذاری بخشی از خودروهای تولیدی خود ملزم به ارائه گواهی اسقاط هستند. فلسفه این سیاست آن است که همزمان با ورود خودروهای جدید به شبکه حملونقل، بخشی از خودروهای فرسوده نیز از چرخه تردد خارج شوند. در متن قانون نیز شمارهگذاری تولیدات با الزامات مربوط به ارائه گواهی اسقاط پیوند خورده است.
آییننامه اجرایی این ماده در تابستان امسال نیز اصلاح شد. طبق اعلام مدیر ستاد نوسازی ناوگان حملونقل ایدرو، اصلاحیه جدید در جلسه ۲۴ تیر ۱۴۰۵ هیئت وزیران تصویب و در ۱۲ مرداد توسط معاون اول رئیسجمهور ابلاغ شد.
حالا افزایش ارزش گواهی اسقاط از ۳۵ میلیون به ۶۰ میلیون تومان باعث شده هزینهای که خودروساز برای طی کردن فرآیند قانونی شمارهگذاری پرداخت میکند افزایش یابد؛ هزینهای که در نهایت در قیمت مصرفکننده منعکس میشود.
بنابراین افزایش جدید را باید بیشتر یک افزایش هزینه قانونی جانبی خودرو دانست تا تغییر مستقیم در قیمت خام محصول.
خریداران قبلی ایرانخودرو هم باید مابهالتفاوت بدهند؟
مهمترین بخش اطلاعیه برای مشتریانی است که قبلاً ثبتنام کردهاند اما هنوز خودروی آنها فاکتور یا پلاک نشده است.
ایرانخودرو تأکید کرده پرداخت مابهالتفاوت تعیینشده برای صدور فاکتور و تخصیص پلاک ضروری است. در صورتی که مشتری مبلغ مطالبهشده را واریز نکند، فرآیند صدور فاکتور و شمارهگذاری انجام نخواهد شد.
این موضوع میتواند برای مشتریان طرحهای پیشفروش یا افرادی که مدت زیادی در انتظار تحویل هستند اهمیت بیشتری داشته باشد. زیرا ممکن است فرد هنگام ثبتنام مبلغی را بر مبنای هزینههای قبلی پیشبینی کرده باشد، اما اکنون برای رسیدن خودرو به مرحله فاکتور و پلاک مجبور شود مبلغ جدیدی پرداخت کند.
البته نحوه اعمال قیمت در هر قرارداد باید بر اساس شرایط همان قرارداد، زمان تکمیل وجه، نوع فروش و ضوابط اعلامی ایرانخودرو بررسی شود و نمیتوان همه قراردادهای قبلی را بدون استثنا مشمول یک وضعیت دانست.
تکلیف خودروهای معوق چه میشود؟
ایرانخودرو برای برخی خودروهایی که تا پایان روز ۱۱ شهریور در وضعیت معوق قرار گرفتهاند، شرایط متفاوتی اعلام کرده است.
براساس اطلاعیه منتشرشده، برای این گروه ارزش گواهی اسقاط ۳۵ میلیون تومان در نظر گرفته میشود، هرچند نرخ مصرف گواهی بر اساس ضوابط جدید ماده ۱۰ محاسبه خواهد شد.
این بخش از اطلاعیه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مانع از آن میشود که همه خودروهای معوق به صورت کامل با ارزش جدید ۶۰ میلیون تومانی گواهی محاسبه شوند.
با این حال، مشتریان معوق باید وضعیت پرونده خود را به صورت جداگانه بررسی کنند؛ زیرا تاریخ قرار گرفتن خودرو در وضعیت معوق، زمان فاکتور و نوع قرارداد میتواند در مبلغ نهایی مؤثر باشد.
کدام متقاضیان طرح خودرو فرسوده مشمول قیمت جدید هستند؟
بخش دیگری از اطلاعیه به شرکتکنندگان در طرح جایگزینی خودروهای فرسوده مربوط میشود.
براساس اعلام ایرانخودرو، متقاضیانی که خودروی فرسوده آنها از ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ به بعد پذیرش شده است، در محاسبات جدید مشمول ارقام اعلامشده خواهند بود.
در مقابل، افرادی که خودروی فرسوده آنها پیش از ۲۲ اردیبهشت پذیرش شده باشد، از جدول جدید مستثنا شدهاند.
تعیین این تاریخ مرزی باعث میشود دو متقاضی یک محصول مشابه، بسته به زمان پذیرش خودروی فرسوده، با هزینه متفاوتی روبهرو شوند.
چرا ارزش گواهی اسقاط از ۳۵ به ۶۰ میلیون رسید؟
افزایش قیمت گواهی اسقاط طی ماههای اخیر بخشی از سیاست دولت برای جذابتر کردن خروج خودروهای فرسوده از ناوگان بوده است.
فعالان حوزه اسقاط مدتها معتقد بودند مبلغ قدیمی گواهی با هزینههای واقعی اسقاط، ارزش لاشه و افزایش قیمت خودرو تناسب ندارد و انگیزه کافی برای مالکان خودروهای فرسوده ایجاد نمیکند.
مدیر ستاد نوسازی ناوگان نیز در مردادماه اعلام کرده بود بعد از افزایش نرخ گواهی از ۳۵ به ۶۰ میلیون تومان، موضوع بازتنظیم قیمت گواهی با توجه به بهای تمامشده اسقاط، ارزش پسماند و نسبتی از قیمت خودروهای جدید در دستور کار قرار گرفته است.
این سیاست برای مالک خودروی فرسوده میتواند جذابیت بیشتری ایجاد کند، اما یک روی دیگر هم دارد: هرچه قیمت گواهی افزایش پیدا کند، هزینه خودروسازی که ملزم به تأمین آن است بیشتر میشود و در صورت انتقال این هزینه به مصرفکننده، قیمت نهایی خودرو صفر افزایش خواهد یافت.
افزایش ۱۴۸ میلیونی، گرانی جدید کارخانه است؟
این پرسش مهمترین ابهام اطلاعیه ایرانخودرو است.
از نظر اقتصادی، نتیجه برای مشتری یکسان است؛ او باید پول بیشتری برای تحویل و شمارهگذاری خودرو پرداخت کند. اما از نظر ماهیت قیمتگذاری، باید بین «افزایش قیمت پایه خودرو» و «افزایش قیمت مصرفکننده ناشی از هزینههای قانونی» تفاوت گذاشت.
اطلاعیه فعلی به افزایش هزینههای مرتبط با گواهی اسقاط و شمارهگذاری اشاره دارد و نه یک مصوبه عمومی برای افزایش درصدی قیمت پایه تمام محصولات.
همین تفاوت باعث میشود اثر ریالی روی خودروها متفاوت باشد و محصول مونتاژی افزایش نزدیک ۱۴۸ میلیون تومانی داشته باشد، در حالی که افزایش یک خودروی سواری تولید داخل حدود ۴۲ میلیون تومان باشد.
بازار آزاد خودرو هم گران میشود؟
اثر این تصمیم بر بازار آزاد به میزان عرضه و تقاضا و فاصله قیمت کارخانه و بازار بستگی دارد.
از یک سو افزایش قیمت نهایی کارخانه میتواند کف ذهنی قیمت فروشندگان بازار را بالا ببرد. بهخصوص در خودروهایی که اختلاف قابل توجهی میان قیمت کارخانه و بازار دارند، افزایش هزینه رسمی معمولاً به سرعت وارد محاسبات معاملهگران میشود.
از سوی دیگر اگر بازار خودرو در رکود باشد و قدرت خرید مشتریان اجازه افزایش بیشتر را ندهد، ممکن است تمام رشد قیمت کارخانه به همان نسبت در بازار آزاد تکرار نشود و بخشی از شکاف قیمت کارخانه و بازار کاهش یابد.
بنابراین نمیتوان صرف افزایش ۴۲ یا ۱۴۸ میلیون تومانی هزینه مصرفکننده را به معنای رشد دقیقاً مشابه قیمت خودرو در بازار آزاد دانست.
آنچه از پنجشنبه ۱۲ شهریور قطعیتر است، افزایش هزینه رسمی تحویل برخی محصولات ایرانخودرو است؛ افزایشی که مستقیماً از تغییر مقررات اسقاط و شمارهگذاری ناشی میشود.
برای مشتریان نیز مهمترین نکته این است که قبل از تکمیل وجه، نوع قرارداد، تاریخ ثبتنام، وضعیت فاکتور، تاریخ پذیرش خودروی فرسوده و مبلغ مابهالتفاوت اعلامی در پرونده شخصی خود را بررسی کنند؛ زیرا افزایش جدید برخلاف یک گرانی درصدی عمومی، برای تمام خریداران و تمام خودروها عدد یکسانی ندارد.