موتورسیکلت هم از دسترس خارج شد؛ بنلی ۲۸۰ میلیون و نینجا ۲.۸ میلیارد تومان

موتورسیکلت سال‌ها یکی از آخرین گزینه‌های در دسترس برای افرادی بود که توان خرید خودرو نداشتند یا برای فعالیت‌هایی مانند پیک، حمل کالا و رفت‌وآمد روزانه به وسیله‌ای کم‌هزینه نیاز داشتند. اما موج‌های متوالی افزایش نرخ ارز و هزینه قطعات، این بازار را نیز به همان مسیری برده که پیش‌تر در بازار خودرو مشاهده شد.

اظهارات فعالان صنفی تصویر روشنی از شدت تغییرات ارائه می‌دهد. رئیس اتحادیه فروشندگان دوچرخه و موتورسیکلت تهران در شهریور اعلام کرده بود قیمت موتورسیکلت از اسفند سال گذشته حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته و خرید موتورسیکلت صفرکیلومتر با کمتر از حدود ۲۳۰ میلیون تومان بسیار دشوار شده است.

جدول قیمت موتورسیکلت کارکرده در مهر ۱۴۰۵

این قیمت‌ها مربوط به آگهی هستند و الزاماً قیمت قطعی معامله محسوب نمی‌شوند. وضعیت فنی، سلامت بدنه و شاسی، اصالت قطعات، بیمه، سند، شرایط پلاک و سابقه سرویس می‌تواند قیمت نهایی یک موتورسیکلت کارکرده را به شکل قابل توجهی تغییر دهد.

با این حال همین ارقام برای نشان دادن سطح جدید قیمت‌ها کافی است؛ سه موتورسیکلت شهری و میان‌رده کارکرده مورد بررسی تقریباً وارد بازه ۲۸۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان شده‌اند.

چرا موتورسیکلت این‌قدر گران شد؟

مهم‌ترین پاسخ در نرخ ارز و ساختار تأمین قطعات صنعت موتورسیکلت قرار دارد.

رئیس انجمن تولیدکنندگان دوچرخه و موتورسیکلت ایران پیش‌تر اعلام کرده بود از خرداد سال گذشته تخصیص ارز برای ثبت سفارش‌های این صنعت با مشکل جدی مواجه شده و فعالان ناچار شده‌اند ارز مورد نیاز را از محل ارز اشخاص یا ارز در مقابل صادرات تأمین کنند. به گفته او، نرخ ارز مورد استفاده برای واردات قطعات از حدود ۷۰ هزار تومان در سال گذشته به محدوده ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان در تیر امسال رسیده بود.

حالا دلار آزاد حتی از آن سطح نیز بسیار بالاتر رفته است. قیمت دلار در معاملات امروز سه‌شنبه ۱۴ مهر ابتدا حدود ۲۶۹ هزار و ۵۰۰ تومان گزارش شد و در طول روز نیز حوالی همین سطوح نوسان داشت.

هرچند همه واردات الزاماً با نرخ دلار آزاد نقدی انجام نمی‌شود، حرکت نرخ ارز در چنین سطوحی به سرعت انتظارات تولیدکنندگان، واردکنندگان و فروشندگان را تغییر می‌دهد.

هزینه حمل قطعات پنج برابر شده است

دلار تنها عامل گرانی نیست.

طبق اعلام انجمن تولیدکنندگان موتورسیکلت، هزینه حمل یک کانتینر قطعات از چین که پیش‌تر حدود دو هزار دلار بود، در مقطعی به حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار دلار رسیده است. تغییر مسیرهای حمل‌ونقل و مشکلات لجستیکی از مهم‌ترین عوامل این افزایش عنوان شده‌اند.

در نتیجه تولیدکننده همزمان با سه فشار روبه‌روست: ارز گران‌تر، قطعات وارداتی گران‌تر و حمل‌ونقل پرهزینه‌تر.

نتیجه مستقیم این چرخه روی قیمت کارخانه و سپس بازار دست‌دوم ظاهر می‌شود. وقتی قیمت جایگزینی موتور صفر بالا می‌رود، مالک موتورسیکلت کارکرده نیز حاضر نیست وسیله خود را با قیمت‌های قبلی بفروشد.

بعضی موتورها در یک سال بیش از ۲۰۰ درصد گران شدند

شدت جهش بازار در همه مدل‌ها یکسان نبوده است.

بررسی تسنیم از تعدادی از مدل‌های پرتیراژ نشان داده بود قیمت TVS Wego 110 طی یک سال بیش از ۲۱۸ درصد، SYM JX249 حدود ۲۰۹ درصد و Galaxy TN110 حدود ۱۹۱ درصد بالا رفته است. این گزارش نیز حذف عملی ارز ارزان‌تر از زنجیره تأمین، وابستگی به قطعات خارجی و افزایش هزینه حمل را از عوامل اصلی جهش عنوان کرده بود.

بنابراین افزایش‌های فعلی صرفاً ناشی از فروشندگان بازار دست‌دوم نیست؛ هزینه جایگزینی کل زنجیره به سطح جدیدی منتقل شده است.

بنلی TNT 150 کارکرده ۲۸۰ میلیون تومان

در آگهی‌های فعلی، یک بنلی TNT 150 مدل ۱۳۹۸ با ۲۲ هزار کیلومتر کارکرد ۲۸۰ میلیون تومان قیمت خورده است.

TNT 150 یک موتورسیکلت تک‌سیلندر شهری با حجم موتور حدود ۱۵۰ سی‌سی و گیربکس پنج‌سرعته است. مشخصات رسمی بنلی برای یکی از نسخه‌های این مدل، قدرت ۹.۶ کیلووات معادل حدود ۱۳ اسب‌بخار، گشتاور ۱۲.۸ نیوتن‌متر و ترمز دیسکی در هر دو چرخ را ثبت کرده است.

یک نکته فنی نیز در برخی توضیحات بازار اشتباه تکرار می‌شود: نسخه مورد اشاره در مشخصات رسمی بنلی هواخنک معرفی شده است، نه مجهز به رادیاتور روغن. مشخصات دقیق یک نمونه موجود در ایران باید براساس تیپ و سال تولید همان دستگاه بررسی شود.

اسکوتر NVX 170 به ۳۰۰ میلیون تومان رسید

کبیر موتور NVX 170 مدل ۱۴۰۲ با کارکرد ۱۰ هزار کیلومتر نیز ۳۰۰ میلیون تومان آگهی شده است.

این مدل یک اسکوتر ۱۶۹ سی‌سی با انتقال قدرت اتوماتیک CVT است. اطلاعات فنی منتشرشده برای NVX 170 به موتور تک‌سیلندر چهارزمانه، سیستم انژکتوری EFI و قدرت حدود ۹.۷ اسب‌بخار اشاره دارد.

مزیت اصلی چنین اسکوترهایی برای مصرف‌کننده شهری، راحتی استفاده در ترافیک است. نبود کلاچ و تعویض دنده دستی، فضای مناسب شهری و طراحی اسکوتر باعث شده تقاضا برای این کلاس طی سال‌های اخیر افزایش پیدا کند.

اما وقتی یک اسکوتر کارکرده ۳۰۰ میلیون تومان قیمت دارد، بخش مهمی از مزیت اقتصادی سابق موتورسیکلت در برابر خودرو کم‌رنگ می‌شود.

گلکسی NA180؛ ۲۸۵ میلیون برای موتور ۵۰ هزار کیلومتری

نمونه دیگری از بازار، گلکسی SYM NA180 مدل ۱۳۹۹ با ۵۰ هزار کیلومتر کارکرد و قیمت ۲۸۵ میلیون تومان است.

NA180 از پیشرانه تک‌سیلندر ۱۸۳ سی‌سی چهارزمانه و آب‌خنک استفاده می‌کند. قدرت آن حدود ۱۸ اسب‌بخار است و گیربکس شش‌سرعته دستی دارد.

وجود سیستم خنک‌کاری مایع، موتور چهارسوپاپ و توان بیشتر، این مدل را از موتورسیکلت‌های ساده ۱۲۵ و ۱۵۰ سی‌سی بازار جدا می‌کند. اما نکته قابل توجه این است که حتی نمونه پنج‌ساله با ۵۰ هزار کیلومتر کارکرد نیز به نزدیکی ۳۰۰ میلیون تومان رسیده است.

نینجا ZX-25R؛ موتورسیکلت ۲.۸ میلیاردی بازار

در انتهای دیگر طیف، یک کاوازاکی Ninja ZX-25R مدل ۱۴۰۰ با ۳۳ هزار کیلومتر کارکرد، ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان آگهی شده است.

ZX-25R از نظر فنی اساساً قابل مقایسه با موتورهای اقتصادی نیست. کاوازاکی برای این خانواده از یک موتور ۲۵۰ سی‌سی چهارسیلندر خطی، آب‌خنک و ۱۶ سوپاپ استفاده کرده است. نسخه‌های مختلف این موتور بسته به بازار و سال ساخت حدود ۴۶ تا ۵۰ اسب‌بخار قدرت دارند و دور موتور آنها از ۱۷ هزار دور در دقیقه عبور می‌کند.

سیستم کنترل کشش KTRC، حالت‌های قدرت، کوییک‌شیفتر در برخی نسخه‌ها، دوشاخ معکوس Showa و ترمزهای قدرتمند رادیال از تجهیزاتی هستند که این موتورسیکلت را در کلاس اسپرت قرار می‌دهند.

قیمت ۲.۸ میلیارد تومانی نمونه آگهی‌شده نشان می‌دهد بخش لوکس بازار موتورسیکلت اکنون به قلمرو قیمت خودروهای چندمیلیاردی نزدیک شده است.

مردم به جای خرید موتور جدید، موتور قدیمی را تعمیر می‌کنند

رشد قیمت‌ها رفتار مصرف‌کننده را نیز تغییر داده است.

گزارش‌های بازار از ماه‌های گذشته نشان می‌داد بسیاری از خریداران به دلیل کاهش قدرت مالی از خرید موتورسیکلت جدید صرف‌نظر کرده و به تعمیر و بازسازی وسیله فعلی خود روی آورده‌اند. بازار حتی در فصلی که معمولاً با افزایش تقاضا روبه‌رو می‌شد، با رکود معاملات مواجه شده بود.

این وضعیت برای کسانی که موتورسیکلت ابزار درآمد آنهاست اهمیت بیشتری دارد؛ پیک‌ها، کارگران، فروشندگان و افرادی که با موتور کار می‌کنند نمی‌توانند به‌سادگی از این وسیله صرف‌نظر کنند.

به همین دلیل گرانی موتورسیکلت فقط یک موضوع مربوط به کالاهای تفریحی نیست و می‌تواند مستقیماً هزینه اشتغال و حمل‌ونقل بخشی از خانوارها را بالا ببرد.

پیش‌بینی قیمت موتورسیکلت؛ ارز تعیین‌کننده است

چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار همچنان بیش از هر عامل دیگری به ارز وابسته است.

فعالان صنعت نیز صراحتاً گفته‌اند تا زمانی که مشکل تأمین ارز، واردات قطعات و هزینه حمل برطرف نشود، انتظار کاهش پایدار قیمت‌ها چندان واقع‌بینانه نیست.

اگر دلار در محدوده‌های نزدیک ۲۷۰ هزار تومان باقی بماند، هزینه جایگزینی موتورسیکلت و قطعات همچنان بالا خواهد ماند و حتی رکود تقاضا نیز ممکن است فقط سرعت رشد قیمت را کاهش دهد، نه اینکه الزاماً قیمت‌ها را به سطوح قبل بازگرداند.

در مقابل، ثبات پایدار ارز، تسهیل ثبت سفارش قطعات و کاهش هزینه لجستیک می‌تواند از شدت موج گرانی بکاهد.

بازار مهر ۱۴۰۵ یک پیام روشن دارد: موتورسیکلتی که زمانی آخرین پناه خریدار کم‌بودجه بود، خودش به کالایی گران تبدیل شده است. وقتی برای یک بنلی شش‌ساله ۲۸۰ میلیون تومان، یک اسکوتر کارکرده ۳۰۰ میلیون تومان و یک اسپرت خاص ۲.۸ میلیارد تومان مطالبه می‌شود، مسئله دیگر صرفاً افزایش قیمت چند مدل نیست؛ تعریف «وسیله نقلیه اقتصادی» در بازار ایران در حال تغییر است.